بازار آلومینیوم آسیا پس از ماه‌ها نگرانی درباره کمبود فلز، نشانه‌های آرامش را بروز داده است. برخی خریداران ژاپنی حق بیمه واردات فصل چهارم را ۳۵ درصد پایین‌تر از فصل قبل نهایی کرده‌اند؛ افتی که از بازگشت تدریجی تولید خلیج فارس، افزایش صادرات اندونزی و کاهش ترس خریداران از کمبود فیزیکی آلومینیوم حکایت دارد.
به گزارش فولادنیوز، کاهش ۳۵ درصدی حق بیمه آلومینیوم در نگاه اول ممکن است با سقوط قیمت این فلز اشتباه گرفته شود، اما این دو یکی نیستند. قیمت پایه آلومینیوم در بورس فلزات لندن تعیین می‌شود و خریدار برای دریافت واقعی فلز در یک بندر مشخص، مبلغ دیگری را به‌عنوان «حق بیمه» می‌پردازد. این مبلغ هزینه حمل، بیمه، انبارداری، وضعیت موجودی، زمان تحویل و ریسک دسترسی فیزیکی را منعکس می‌کند.
بنابراین، کاهش حق بیمه به این معنا نیست که قیمت پایه آلومینیوم نیز دقیقاً ۳۵ درصد پایین آمده است. پیام اصلی این است که آلومینیوم قابل‌تحویل در آسیا نسبت به فصل قبل فراوان‌تر شده و فروشندگان دیگر قدرت گذشته را برای مطالبه پول اضافه ندارند.
عقب‌نشینی از ۳۹۵ دلار به ۲۵۵ دلار
بر اساس توافق برخی خریداران ژاپنی با تولیدکنندگان جهانی، حق بیمه محموله‌های آلومینیوم اولیه برای تحویل در فاصله اکتبر تا دسامبر، ۲۵۵ دلار در هر تن تعیین شده است. این رقم ۳۵ درصد کمتر از حق بیمه ۳۹۵ دلاری فصل سوم است و نخستین کاهش پس از چهار فصل افزایش محسوب می‌شود.
تولیدکنندگان مذاکرات را با پیشنهاد حق بیمه ۳۱۰ تا ۳۲۵ دلار آغاز کرده بودند؛ اما طولانی‌شدن مذاکرات و تغییر شرایط عرضه، آنها را ناچار کرد قیمت پایین‌تری را بپذیرند. البته مذاکرات همه خریداران خاتمه نیافته و رقم ۲۵۵ دلار فعلاً نتیجه توافق بخشی از بازار است، اما قراردادهای ژاپن معمولاً به‌عنوان مرجع حق بیمه آلومینیوم آسیا شناخته می‌شوند و می‌توانند مسیر معاملات دیگر را تعیین کنند.
این کاهش نشان می‌دهد خریداران دیگر مانند فصل قبل نگران نرسیدن محموله نیستند. در بازار فلزات، گاهی ترس از کمبود پیش از وقوع کمبود واقعی، حق بیمه را بالا می‌برد. اکنون با بهترشدن چشم‌انداز عرضه، بخشی از همان «هزینه ترس» از قیمت تحویل حذف شده است.
بازگشت آرام کوره‌های خلیج فارس
بازار آلومینیوم در بهار ۲۰۲۶ یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه خود را تجربه کرد. آسیب به ظرفیت‌های تولیدی منطقه خلیج فارس، تولید و مسیرهای حمل را مختل کرد و برخی خریداران آسیایی را برای یافتن محموله جایگزین به بازارهای دیگر فرستاد. کارخانه «الطویله» در امارات با ظرفیت سالانه ۱.۵ میلیون تن، پس از آسیب ۲۸ مارس به‌طور اضطراری متوقف شد.
شرکت آلومینیوم جهانی امارات در ماه اوت اعلام کرد تنها ۲۲۷ سلول احیا، معادل ۱۸ درصد از مجموع یک‌هزار و ۲۶۲ سلول کارخانه، دوباره راه‌اندازی شده‌اند. این رقم تا ۲۶ اوت به ۳۱۵ سلول و ۲۵ درصد مجموعه افزایش یافت. شرکت انتظار دارد تولید فلز مذاب در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۷ به سطح پیش از حادثه بازگردد.
آلومینیوم بحرین نیز بنا بر اعلام مدیرعامل آن، حدود ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ تولید می‌کند. بنابراین عبارت «بازگشت آلومینیوم خلیج فارس» به معنای احیای کامل ظرفیت نیست. بازار بیشتر به مسیر بازسازی واکنش نشان داده است: هر ماه سلول‌های بیشتری وارد مدار می‌شوند و احتمال کمبود طولانی‌مدت کاهش می‌یابد.
در واقع، حق بیمه امروز فقط عرضه موجود را قیمت‌گذاری نمی‌کند؛ انتظار بازار از عرضه ماه‌های آینده را نیز در خود دارد. وقتی خریداران باور کنند تولید رو به افزایش است، حاضر نیستند برای تضمین محموله‌های آینده همان مبلغ دوران بحران را بپردازند.
اندونزی، بازیگر تازه بازار آلومینیوم
عامل دوم کاهش حق بیمه در آسیا، رشد سریع عرضه اندونزی است. صادرات آلومینیوم خام و غیرآلیاژی این کشور در نیمه نخست ۲۰۲۶ به ۳۸۶ هزار و ۳۲۱ تن رسید؛ ۷۰.۲ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل. این رقم در شش ماه به حدود سه‌چهارم کل صادرات ۵۱۱ هزار و ۱۷۸ تنی سال ۲۰۲۵ رسیده است.
ظرفیت اسمی ذوب آلومینیوم اندونزی نیز از حدود ۷۸۰ هزار تن در سال ۲۰۲۵ به ۲.۲۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته و پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۷ به ۴.۶ میلیون تن برسد. افزایش چنان جدی است که پلتس پیشنهاد کرده از دوم نوامبر یک شاخص روزانه مستقل برای حق بیمه آلومینیوم صادراتی اندونزی راه‌اندازی کند.
اندونزی همان الگویی را که در زنجیره نیکل دنبال کرد، اکنون در آلومینیوم نیز پیش می‌برد: جذب سرمایه، ساخت ظرفیت بزرگ و تبدیل‌شدن از تأمین‌کننده ماده اولیه به صادرکننده فلز. ورود محموله‌های تازه این کشور، وابستگی خریداران آسیایی به چند تولیدکننده سنتی را کاهش می‌دهد و رقابت بر سر مشتری را بالا می‌برد.
آیا آلومینیوم ارزان‌تر به دست مصرف‌کننده می‌رسد؟
کاهش حق بیمه می‌تواند هزینه خرید کارخانه‌های تولید ورق، اکستروژن، کابل، قوطی و قطعات خودرو را پایین بیاورد؛ اما تضمین نمی‌کند قیمت محصول نهایی به همان نسبت کاهش یابد. قیمت پایه بورس لندن، نرخ ارز، هزینه انرژی، حمل داخلی و موجودی انبار همچنان بر قیمت تمام‌شده اثر دارند.
در عین حال، افت حق بیمه برای تولیدکنندگان خبر کاملاً مثبتی نیست. در دوره کمبود، فروشنده علاوه بر قیمت بورس، درآمد بیشتری از حق بیمه دریافت می‌کرد. اکنون با افزایش عرضه، این حاشیه کاهش می‌یابد و کارخانه‌هایی که برق گران‌تر یا هزینه حمل بالاتری دارند، زودتر تحت فشار قرار می‌گیرند.
هشدار بازار برای آلومینیوم ایران
تحول بازار آسیا برای ایران دو پیام دارد. نخست اینکه نزدیکی جغرافیایی به مصرف‌کنندگان آسیایی به‌تنهایی مزیت پایدار ایجاد نمی‌کند. وقتی اندونزی با سرعت ظرفیت ذوب و صادرات را افزایش می‌دهد و تولیدکنندگان خلیج فارس به مدار بازمی‌گردند، خریدار گزینه‌های بیشتری در اختیار دارد و برای محموله‌های پرریسک تخفیف مطالبه می‌کند.
دوم اینکه مزیت انرژی ایران در شرایط محدودیت برق، افزایش هزینه گاز و اختلال حمل‌ونقل قابل اتکا نیست. صادرکننده ایرانی علاوه بر هزینه تولید، با ریسک بیمه، تسویه مالی، زمان تحویل و محدودیت مسیر روبه‌روست. کاهش حق بیمه منطقه‌ای می‌تواند فضای پوشش این هزینه‌های اضافی را کوچک‌تر کند.
در چنین بازاری، رقابت فقط بر سر تولید شمش بیشتر نیست. ثبات تحویل، کیفیت فلز، تولید آلیاژهای موردنیاز مشتری، قراردادهای بلندمدت و توسعه محصولات پایین‌دستی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. افت ۳۵ درصدی حق بیمه آسیا خبر از پایان بحران کامل نمی‌دهد؛ اما نشان می‌دهد دوران فروش آسان و دریافت پول بیشتر برای دسترسی به فلز، در حال پایان است.
دیدگاهتان را بنویسید