بازار جهانی نقره در سال ۲۰۲۶ نیز با کسری ساختاری روبهرو خواهد بود؛ آن هم در شرایطی که عرضه به بالاترین سطح یک دهه میرسد. رشد بازیافت و استخراج نتوانسته شکاف عرضه و تقاضا را ببندد و اکنون گرانی نقره، کارخانههای تولید پنل خورشیدی را به کاهش مصرف و جایگزینی آن با مس وادار کرده است. در این بین، فرصتهای پنهانی در بازار نقره برای اقتصاد ایران وجود دارد.
به گزارش فولادنیوز، نقره دیگر فقط فلزی برای ساخت زیورآلات، ظروف تزئینی یا سکههای سرمایهگذاری نیست. از پنل خورشیدی و تجهیزات الکترونیکی گرفته تا خودرو، شبکه برق، صنایع پزشکی و مراکز داده، رد این فلز سفید در بخشهای مختلف اقتصاد جدید دیده میشود. همین گسترش کاربردها، بازار نقره را وارد دورهای متفاوت کرده است؛ دورهای که در آن رشد تولید نمیتواند بهراحتی خود را با تغییرات تقاضا هماهنگ کند.
ششمین سال متوالی کسری نقره
برآورد مؤسسه نقره نشان میدهد بازار جهانی این فلز در سال ۲۰۲۶ برای ششمین سال متوالی با کسری ساختاری مواجه میشود. میزان این کسری حدود ۶۷ میلیون اونس برآورد شده است. کسری ساختاری به معنای تمامشدن نقره یا توقف عرضه نیست؛ بلکه نشان میدهد مقدار نقرهای که در یک سال وارد بازار میشود، برای پاسخگویی به مجموع نیاز صنایع، سرمایهگذاران و مصرفکنندگان کافی نیست و فاصله موجود باید از ذخایر انباشتهشده سالهای قبل جبران شود.
عرضه بالا رفت، شکاف باقی ماند
انتظار میرود عرضه جهانی نقره در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۵ درصد افزایش یابد و به ۱.۰۵ میلیارد اونس برسد؛ بالاترین سطح در ۱۰ سال گذشته. تولید معدنی نیز حدود یک درصد رشد خواهد کرد. بااینحال، این افزایش برای بازگرداندن تعادل به بازار کافی نیست.
یکی از دلایل اصلی، ساختار متفاوت تولید نقره است. بخش بزرگی از نقره جهان نه از معادن اختصاصی این فلز، بلکه بهعنوان محصول جانبی معادن سرب، روی، مس و طلا به دست میآید. به همین دلیل، افزایش قیمت نقره لزوماً به افزایش سریع تولید آن منجر نمیشود. معدنکار برای تولید نقره بیشتر باید استخراج فلز اصلی معدن را نیز افزایش دهد؛ تصمیمی که به قیمت سرب، روی، مس یا طلا، عیار معدن و هزینه فرآوری وابسته است.
این ویژگی، انعطاف عرضه نقره را محدود میکند. حتی اگر قیمت بالا برود، راهاندازی معدن جدید، توسعه کارخانه فرآوری یا افزایش بازیابی فلزات همراه به سرمایه و زمان نیاز دارد. در نتیجه، واکنش تولید به سیگنال قیمت معمولاً با تأخیر اتفاق میافتد.
بازیافت به کمک بازار آمد
در کنار معادن، بازیافت به یکی از مهمترین منابع تأمین نقره تبدیل شده است. پیشبینی میشود بازیافت این فلز در سال ۲۰۲۶ حدود هفت درصد رشد کند و برای نخستین بار از سال ۲۰۱۲ از مرز ۲۰۰ میلیون اونس عبور کند.
افزایش قیمت، بازیابی نقره از ضایعات الکترونیکی، تجهیزات صنعتی، جواهرات قدیمی و پسماندهای فلزی را اقتصادیتر کرده است. بااینحال، بازیافت نیز محدودیتهای خود را دارد. نقره در بسیاری از تجهیزات به مقدار بسیار اندک و همراه با فلزات دیگر استفاده میشود. جداسازی این مقدار کم، بدون فناوری مناسب و شبکه منظم جمعآوری پسماند، هزینهبر خواهد بود.
بنابراین، هرچند «معدن شهری» میتواند بخشی از فشار بازار را کاهش دهد، فعلاً قادر نیست کسری ایجادشده در بخش استخراج را بهطور کامل جبران کند.
سرمایهگذاران جای خالی صنایع را پر کردند
ترکیب تقاضای نقره نیز در حال تغییر است. مؤسسه نقره پیشبینی کرده است تقاضای فیزیکی سرمایهگذاری در سال ۲۰۲۶ با رشد ۲۰ درصدی به ۲۲۷ میلیون اونس برسد؛ بالاترین سطح در سه سال گذشته. این افزایش میتواند افت تقاضا در بخشهای صنعتی، زیورآلات و ظروف نقره را جبران کند.
مصرف صنعتی نقره با کاهش دو درصدی به حدود ۶۵۰ میلیون اونس میرسد که پایینترین سطح در چهار سال اخیر است. تقاضای زیورآلات نیز با افت ۹ درصدی به ۱۷۸ میلیون اونس کاهش مییابد و مصرف ظروف نقره احتمالاً ۱۷ درصد کمتر میشود.
این اعداد تصویری دوگانه از بازار ارائه میکنند. بخشی از کارخانهها بهدلیل گرانی نقره مصرف خود را کاهش میدهند، اما سرمایهگذاران با خرید شمش و سکه، اجازه نمیدهند تقاضای کل به همان اندازه پایین بیاید. در چنین بازاری، نقره همزمان یک ماده اولیه صنعتی و دارایی سرمایهای است و رفتار قیمت آن از هر دو سمت تأثیر میپذیرد.
پنلهای خورشیدی عقبنشینی میکنند
یکی از مهمترین نشانههای فشار قیمت را میتوان در صنعت انرژی خورشیدی دید. خمیر نقره برای ایجاد مسیرهای رسانا در سلولهای خورشیدی استفاده میشود، اما افزایش قیمت باعث شده سهم آن از هزینه تولید یک سلول خورشیدی به حدود ۳۰ درصد برسد. برآوردها نشان میدهد گرانی نقره هزینه تولید تجهیزات خورشیدی را بین هفت تا ۱۵ درصد افزایش داده است.
تولیدکنندگان اکنون بهدنبال نازکترکردن خطوط نقره، استفاده از خمیرهای ترکیبی مس و نقره یا جایگزینی کامل آن با مس هستند. اگر این فناوریها در مقیاس گسترده تجاری شوند، صنعت خورشیدی میتواند سالانه میلیاردها دلار صرفهجویی کند؛ اما تقاضای یکی از مهمترین مشتریان نقره نیز کاهش خواهد یافت. رسانایی بالا، پایداری و مقاومت نقره همچنان جایگزینی کامل آن را دشوار کرده است.
نقره پنهان ایران
این تحولات برای ایران نیز اهمیت دارد. نقره میتواند همراه کانسنگهای سرب، روی، مس و طلا استخراج شود؛ اما اطلاعات منظم و شفافی درباره میزان نقره موجود در خوراک معادن، نرخ بازیابی، مقدار تولید و ارزش فروش آن منتشر نمیشود. بخشی از این فلز ممکن است در محصولات جانبی، لجنهای آندی، کنسانترههای صادراتی یا باطله واحدهای فرآوری باقی بماند.
فرصت ایران لزوماً ساخت یک معدن مستقل نقره نیست. افزایش بازیابی در کارخانههای موجود، شناسایی نقره همراه در ذخایر معدنی، توسعه فرآوری لجن آندی و استخراج فلزات گرانبها از پسماندهای الکترونیکی میتواند مسیری کمهزینهتر باشد.
بازاری که ۶ سال پیاپی با کسری مواجه شده، یک پیام روشن دارد: فلزات کمحجم و محصولات جانبی دیگر نباید در حاشیه حسابوکتاب معادن باقی بمانند. گاهی ارزش پنهان یک معدن، همان فلزی است که هیچگاه بهعنوان محصول اصلی آن معرفی نشده است.
دیدگاهتان را بنویسید