به گزارش فولادنیوز، پروژه بزرگ فولاد کمکربن تیسنکروپ که قرار بود از سال ۲۰۲۷ وارد مرحله بهرهبرداری شود، طبق گزارشهای منتشرشده با دو سال تاخیر مواجه شده و آغاز فعالیت آن به سال ۲۰۲۹ موکول شده است. مشکلات مهندسی، تاخیر در ساختوساز و چالش تامین هیدروژن، از جمله عواملی هستند که اجرای این طرح را تحت تاثیر قرار دادهاند.
این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که اروپا برای کاهش انتشار کربن در صنایع سنگین، سرمایهگذاری گستردهای روی فناوری احیای مستقیم مبتنی بر هیدروژن انجام داده است. با این حال، تجربه تیسنکروپ نشان میدهد توسعه فناوری تولید فولاد کمکربن، تنها به تغییر تجهیزات کارخانه محدود نمیشود و تامین پایدار انرژی، زیرساخت انتقال هیدروژن و توجیه اقتصادی تولید نیز باید همزمان فراهم شود.
تاخیر در پروژه راهبردی دویسبورگ
پروژه «tkH2Steel» تیسنکروپ در شهر دویسبورگ، یکی از مهمترین طرحهای کربنزدایی صنعت فولاد آلمان به شمار میرود. این طرح قرار است با جایگزینی یکی از چهار کوره بلند زغالسنگی کارخانه، مسیر تولید آهن را به سمت فناوری احیای مستقیم تغییر دهد.
بر اساس برنامه اولیه، واحد جدید باید در سال ۲۰۲۷ به بهرهبرداری میرسید؛ اما طبق اسناد اصلاحشده کمیسیون اروپا و تایید شرکت، زمان راهاندازی آن به سال ۲۰۲۹ منتقل شده است. تیسنکروپ علت اصلی این تاخیر را چالشهای مرحله مهندسی پروژه اعلام کرده و کمیسیون اروپا نیز به تاخیرهای ساختوساز ناشی از ماهیت نوآورانه طرح اشاره کرده است.
ارزش کل سرمایهگذاری این پروژه حدود ۳ میلیارد یورو برآورد شده و دولت آلمان نیز تا سقف ۲ میلیارد یورو از آن حمایت میکند. ظرفیت اسمی واحد احیای مستقیم جدید ۲.۵ میلیون تن آهن اسفنجی در سال خواهد بود. همچنین پیشبینی شده است با فعالیت این واحد، انتشار دیاکسیدکربن تا سقف ۳.۵ میلیون تن در سال کاهش یابد.
با وجود این حمایت مالی گسترده، تیسنکروپ همچنان با چالش تامین هیدروژن روبهروست؛ چالشی که نشان میدهد سرمایهگذاری در تجهیزات تولید فولاد کمکربن، بدون شکلگیری بازار پایدار انرژی پاک، نمیتواند بهتنهایی اهداف کربنزدایی را محقق کند.
هیدروژن گرانتر از برآوردهای اولیه
یکی از مهمترین موانع اجرای پروژه، فاصله میان انتظارات اولیه از بازار هیدروژن و شرایط واقعی تامین این حامل انرژی است.
تیسنکروپ در اطلاعیهای رسمی اعلام کرد توسعه بازار هیدروژن اروپا از برنامههای اولیه عقب مانده است. به گفته این شرکت، ظرفیت تولید، خطوط انتقال و مسیرهای واردات هیدروژن هنوز به اندازه مورد نیاز توسعه پیدا نکردهاند. علاوه بر این، قیمت هیدروژن سبز بهمراتب بالاتر از برآوردهای اولیه است و هنوز با شرایط رقابتی مورد نیاز صنعت فولاد فاصله دارد.
این شرایط حتی برنامه تامین هیدروژن پروژه را نیز تحت تاثیر قرار داده است. تیسنکروپ در سال ۲۰۲۵ مناقصهای برای خرید سالانه ۱۵۱ هزار تن هیدروژن تجدیدپذیر و کمکربن در قالب قراردادهای ۱۰ساله برگزار کرده بود؛ اما پس از دریافت پیشنهادهایی با قیمتهای بالاتر از انتظار، این فرآیند متوقف شد.
شرکت اکنون در حال آمادهسازی مناقصه جدیدی برای تامین هیدروژن است. با این حال، تغییر شرایط تامین مالی پروژه به شرکت اجازه میدهد سهم هیدروژن را بهتدریج افزایش دهد و در دوره گذار، از گاز طبیعی نیز استفاده کند.
این موضوع نشان میدهد حتی در یکی از صنعتیترین اقتصادهای جهان، تولید فولاد مبتنی بر هیدروژن هنوز با محدودیتهای جدی اقتصادی و زیرساختی مواجه است. در واقع، چالش اصلی صرفاً ساخت واحد احیای مستقیم نیست، بلکه تامین انرژی مورد نیاز آن با قیمتی است که امکان رقابت محصولات تولیدی را در بازار فراهم کند.
فاصله اهداف اقلیمی با اقتصاد تولید فولاد
تجربه تیسنکروپ نشان میدهد گذار به فولاد کمکربن با مجموعهای از هزینههای همزمان همراه است. تولید هیدروژن سبز به ظرفیت قابلتوجه برق تجدیدپذیر نیاز دارد و انتقال آن نیز مستلزم توسعه شبکه خطوط لوله و زیرساختهای وارداتی است. در نتیجه، حتی کارخانههایی که از نظر فناوری امکان استفاده از هیدروژن را دارند، ممکن است به دلیل نبود عرضه پایدار و قیمت بالای این حامل انرژی نتوانند بهسرعت از سوختهای متعارف فاصله بگیرند.
از سوی دیگر، افزایش هزینه تولید فولاد کمکربن زمانی قابل توجیه خواهد بود که بازار نیز توان پرداخت قیمت بالاتر برای محصولات کمانتشار را داشته باشد. اگر مشتریان صنعتی حاضر به پرداخت این اختلاف قیمت نباشند، فشار هزینهای میتواند جذابیت سرمایهگذاری در فناوریهای جدید را کاهش دهد.
به همین دلیل، توسعه فولاد سبز در اروپا به سیاستهای حمایتی دولتها، قراردادهای بلندمدت خرید، توسعه زیرساخت انرژی و شکلگیری بازار محصولات کمکربن وابسته است. حمایت ۲ میلیارد یورویی دولت آلمان از پروژه تیسنکروپ نیز نشان میدهد تحقق این گذار صرفاً با اتکای به سرمایهگذاری بخش خصوصی امکانپذیر نیست.
مزیت گازی ایران در برابر چالش هیدروژن اروپا
تاخیر پروژه تیسنکروپ برای صنعت فولاد ایران نیز از منظر رقابتپذیری و آینده فناوری تولید اهمیت دارد. بخش بزرگی از تولید فولاد ایران بر پایه فناوری احیای مستقیم و استفاده از گاز طبیعی انجام میشود؛ روشی که در مقایسه با تولید مبتنی بر کوره بلند زغالسنگی، امکان کاهش انتشار کربن را فراهم میکند.
با این حال، این مزیت به معنای برخورداری از فولاد کمکربن به مفهوم کامل آن نیست. انتشار ناشی از مصرف گاز طبیعی همچنان وجود دارد و شدت کربن تولید نیز به ترکیب برق مصرفی، کیفیت مواد اولیه، فناوری کارخانه و بهرهوری تجهیزات وابسته است.
از طرف دیگر، ناترازی گاز و برق در ایران، استمرار تولید فولاد با ظرفیت اقتصادی را با مشکل مواجه کرده است. بنابراین، در حالی که تولیدکنندگان اروپایی با هزینه بالای هیدروژن و کمبود زیرساخت انتقال آن دستوپنجه نرم میکنند، فولادسازان ایرانی نیز با محدودیت دسترسی به گاز و برق مواجهاند.
این تفاوت، دو مسیر متفاوت برای کربنزدایی صنعت فولاد را نشان میدهد؛ اروپا به دنبال جایگزینی تدریجی سوختهای فسیلی با هیدروژن سبز است، در حالی که ایران همچنان باید ابتدا زیرساخت تامین پایدار انرژی و بهرهوری مصرف را تقویت کند.
تاخیر پروژه تیسنکروپ یک پیام مهم برای صنعت فولاد جهان نیز دارد؛ گذار به تولید کمکربن فقط با تغییر فناوری کوره و خطوط تولید محقق نمیشود. قیمت انرژی، دسترسی به زیرساخت، تامین مالی و توان رقابت محصولات در بازار، به همان اندازه در موفقیت این مسیر تعیینکننده هستند.
دیدگاهتان را بنویسید