تولید نخستین محموله کنسانتره در پروژه «مسابی متالیکس» فقط به معنای اضافهشدن یک معدن به فهرست معادن آمریکا نیست. واشنگتن پس از حدود ۵۰ سال، زنجیره تازهای از استخراج سنگآهن تا تولید گندله مناسب احیای مستقیم را راهاندازی میکند؛ محصولی که قرار است خوراک فولادسازی جدید آمریکا را تأمین و وابستگی آن به واردات مواد اولیه مرغوب را کمتر کند.
به گزارش فولادنیوز، معدن روباز، کارخانه فرآوری و واحد گندلهسازی «مسابی متالیکس» در شهر نشواک ایالت مینهسوتا، تولید نخستین کنسانتره سنگآهن خود را آغاز کرده است. این اتفاق پس از سالها تاخیر، اختلاف حقوقی، مشکلات مالی و تغییر برنامههای زمانبندی رخ داده و پروژهای را به مرحله تولید رسانده که دولت آمریکا آن را بخشی از امنیت صنعتی کشور میداند.
اهمیت پروژه تنها در تازهبودن معدن نیست. مسابی قرار است بهجای تولید گندله معمولی برای کورهبلند، سالانه تا ۷ میلیون تن گندله باکیفیت مناسب احیای مستقیم تولید کند؛ ماده اولیهای که با گسترش کورههای قوس الکتریکی و تلاش فولادسازان برای کاهش مصرف زغالسنگ، ارزش راهبردی بیشتری پیدا کرده است.
معدن قدیمی نیست؛ زنجیره جدید است
مینهسوتا برای آمریکا منطقهای ناآشنا در استخراج سنگآهن نیست. محدوده «آیرونرنج» بیش از یک قرن یکی از پایههای صنعت فولاد این کشور بوده است. با اینحال، پروژه نشواک از این جهت متفاوت است که معدن، کارخانه تغلیظ و واحد گندلهسازی بهصورت یک مجموعه یکپارچه ساخته شدهاند.
مسابی متالیکس، وابسته به گروه هندی «اسار»، بیش از ۲.۵ میلیارد دلار در این پروژه سرمایهگذاری کرده است. مجموعه در زمینی به وسعت بیش از ۱۶ هزار هکتار قرار دارد و براساس طراحی فنی، ظرفیت آن حدود هفت میلیون تن گندله احیای مستقیم در سال خواهد بود. ظرفیت اسمی کارخانه در برخی اسناد فنی تا ۷.۲۸ میلیون تن نیز ذکر شده، اما مجوز زیستمحیطی فعلی تولید اولیه را به حدود هفت میلیون تن محدود میکند.
تولید نخستین کنسانتره به معنای رسیدن فوری پروژه به ظرفیت کامل نیست. کارخانه باید دوره راهاندازی، تثبیت تجهیزات و افزایش تدریجی تولید را پشت سر بگذارد. بااینحال، عبور از مرحله ساخت و رسیدن به محصول اولیه، برای پروژهای با این سابقه طولانی نقطه عطف مهمی محسوب میشود.
پروژهای که بارها از حرکت ایستاد
داستان مسابی، نمونهای از دشواری اجرای پروژههای بزرگ معدنی حتی در اقتصادی مانند آمریکاست. طرح اولیه سالها پیش آغاز شد، اما شرکت پیشین در میانه راه با ورشکستگی روبهرو شد. پس از احیای پروژه با نام مسابی متالیکس نیز تاخیر در اجرای تعهدات، اختلاف با دولت محلی و مناقشه بر سر مجوزهای معدنی ادامه یافت.
اداره منابع طبیعی مینهسوتا در سال ۲۰۲۱ بخشی از اجارههای معدنی این شرکت را پس گرفت و بعدا آنها را به شرکت رقیب، کلیولند-کلیفز، واگذار کرد. اسناد دادگاه نشان میدهد تاخیرهای مکرر، عملنکردن به برخی شروط اجاره و مطالبات پرداختنشده از دلایل تصمیم دولت ایالتی بودهاند. مسابی به این تصمیم اعتراض کرد، اما نتوانست واگذاری را متوقف کند.
بنابراین افتتاح پروژه را نباید یک موفقیت سریع و بدون هزینه دید. معدن نشواک محصول بیش از یک دهه سرمایهگذاری، توقف، ورشکستگی، تامین مالی مجدد و مناقشه حقوقی است. همین سابقه، گزارش آن را از یک خبر تبلیغاتی درباره «بازگشت معدنکاری آمریکا» فراتر میبرد.
گندله احیای مستقیم؛ حلقه تازه امنیت صنعتی
فولادسازی آمریکا در دهههای گذشته بیش از سایر تولیدکنندگان بزرگ جهان به کوره قوس الکتریکی و قراضه متکی شده است. بااینحال، تولید فولادهای باکیفیت تنها با استفاده از قراضه همیشه ممکن نیست. ناخالصیهایی مانند مس و قلع در قراضه میتوانند کیفیت محصول را کاهش دهند؛ به همین دلیل فولادسازان برای تنظیم ترکیب مواد اولیه به آهن اسفنجی یا بریکت گرم نیاز دارند.
تولید این محصولات نیز به گندلهای با درصد آهن بالا و ناخالصی پایین وابسته است. براساس اسناد فنی منتشرشده، کنسانتره مسابی میتواند بیش از ۷۰ درصد آهن و حدود ۱.۷۵ درصد سیلیس داشته باشد. این ویژگی، محصول معدن را برای تولید آهن اسفنجی و مصرف در فولادسازی قوس الکتریکی مناسب میکند.
به این ترتیب، هدف پروژه صرفا جایگزینکردن چند میلیون تن سنگآهن وارداتی نیست. آمریکا میخواهد مواد اولیه موردنیاز نسل بعدی فولادسازی را در داخل کشور تولید کند؛ نسلی که قرار است انتشار کربن کمتری داشته باشد و همزمان از وابستگی به گندله مرغوب وارداتی فاصله بگیرد.
حمایت بانک صادرات و واردات آمریکا نیز از همین منظر قابلتوضیح است. این نهاد از تامین مالی تا سقف ۱۰ میلیارد دلار برای توسعه مسابی و ظرفیتهای بعدی آن سخن گفته است. البته این رقم را نباید با سرمایهگذاری انجامشده در مرحله فعلی یکسان دانست؛ ۱۰ میلیارد دلار سقف حمایت مطرحشده برای برنامه توسعه است، نه هزینه پرداختشده ساخت معدن موجود.
درس مسابی برای زنجیره فولاد ایران
ایران از نظر فناوری احیای مستقیم و تولید آهن اسفنجی جایگاه مهمی دارد، اما حفظ این مزیت فقط به تعداد کارخانهها وابسته نیست. با حرکت صنعت فولاد جهان بهسمت کوره قوس الکتریکی، تقاضا برای گندلههایی با عیار آهن بالاتر و میزان کمتر سیلیس، آلومینا، فسفر و گوگرد افزایش مییابد.
در این بازار، هر گندلهای محصول راهبردی محسوب نمیشود. کیفیت کنسانتره، فرآوری دقیق، ثبات ترکیب شیمیایی، استحکام گندله و امکان ارائه اطلاعات معتبر درباره انتشار کربن، تعیین میکند کدام تولیدکننده میتواند وارد بازار فولاد کمکربن شود.
ایران پیشتر بخشی از این زنجیره را ساخته است، اما ناترازی برق و گاز، فرسودگی تجهیزات، ضعف حملونقل و کمبود سرمایهگذاری اکتشافی میتواند مزیت موجود را فرسوده کند. مسابی نشان میدهد رقبای جدید فقط معدن سنگآهن افتتاح نمیکنند؛ معدن را از ابتدا براساس خوراک موردنیاز فناوری آینده فولاد طراحی میکنند.
آغاز تولید کنسانتره در نشواک هنوز پایان کار نیست و آزمون اصلی، رسیدن پایدار به ظرفیت تولید گندله است. با اینحال، آمریکا پس از نیمقرن معدن تازهای ساخته که محصول آن برای گذشته صنعت فولاد طراحی نشده؛ هدف، تصاحب بخشی از بازار مواد اولیه فولاد آینده است.
دیدگاهتان را بنویسید