به گزارش فولادنیوز، شاید در نگاه نخست، کشتی‌سازی صنعتی قدیمی و وابسته به فولاد، جرثقیل و نیروی کار متخصص به نظر برسد؛ اما واقعیت این است که این صنعت یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های تولید صنعتی جهان محسوب می‌شود.
از کشتی‌های غول‌پیکر کانتینری و نفتکش‌ها گرفته تا کشتی‌های حمل گاز طبیعی مایع، هرکدام به فناوری، تجهیزات و زنجیره تأمین گسترده‌ای نیاز دارند.
ساخت یک کشتی بزرگ تجاری تنها به کنار هم قرار دادن ورقه‌های فولادی محدود نیست، بلکه طراحی مهندسی، سامانه‌های ناوبری، موتورهای پیشرفته، تجهیزات ایمنی و فناوری‌های ارتباطی نیز در آن نقش دارند. به همین دلیل، کشوری که بتواند بازار کشتی‌سازی را در اختیار بگیرد، علاوه بر درآمد صادراتی، به ظرفیت صنعتی و فناوری مهمی دست پیدا می‌کند.
در سال‌های اخیر، چین به یکی از بازیگران اصلی صنعت کشتی‌سازی تبدیل شده است. سرمایه‌گذاری گسترده، حمایت دولتی، ظرفیت بالای کارخانه‌ها و دسترسی به زنجیره تأمین داخلی، به این کشور کمک کرده تا سهم بزرگی از سفارش‌های جهانی را جذب کند.
کارخانه‌های کشتی‌سازی چین اکنون در ساخت انواع کشتی‌های تجاری، کانتینری و نفتکش فعالیت گسترده‌ای دارند. مزیت مهم این کشور، توانایی تولید انبوه و مدیریت هزینه‌هاست؛ عاملی که رقابت با کارخانه‌های چینی را برای بسیاری از تولیدکنندگان دیگر دشوار کرده است.
این تحول البته نگرانی‌هایی را نیز در کشورهای رقیب ایجاد کرده است. آمریکا و برخی کشورهای اروپایی نسبت به وابستگی زنجیره حمل‌ونقل دریایی به ظرفیت تولید چین حساس شده‌اند و موضوع بازسازی توان کشتی‌سازی خود را در دستور کار قرار داده‌اند.
کره جنوبی و ژاپن؛ رقابت بر سر کشتی‌های پیشرفته
در کنار چین، کره جنوبی و ژاپن همچنان از بازیگران مهم بازار جهانی هستند. کره جنوبی به‌ویژه در ساخت کشتی‌های تخصصی، از جمله حامل‌های گاز طبیعی مایع، جایگاه مهمی دارد.
ساخت این کشتی‌ها به فناوری پیچیده‌ای نیاز دارد؛ زیرا گاز طبیعی مایع باید در دماهای بسیار پایین نگهداری و جابه‌جا شود. کوچک‌ترین نقص در طراحی مخازن، عایق‌بندی یا سامانه‌های ایمنی می‌تواند خسارت‌های سنگینی ایجاد کند.
ژاپن نیز با سابقه طولانی در کشتی‌سازی، همچنان در بخش‌هایی از بازار حضور دارد و برای حفظ جایگاه خود به دنبال ارتقای فناوری و افزایش بهره‌وری است. در واقع، رقابت این سه کشور تنها بر سر تعداد کشتی‌های تولیدشده نیست؛ بلکه سرعت تحویل، کیفیت، مصرف سوخت و فناوری ساخت نیز اهمیت زیادی دارد.
چرا آمریکا نگران عقب‌ماندن از کشتی‌سازی است؟
یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در صنعت دریایی جهان، کاهش توان رقابتی کشتی‌سازی تجاری آمریکا در مقایسه با قدرت‌های آسیایی است. در حالی که چین، کره جنوبی و ژاپن ظرفیت‌های گسترده‌ای برای تولید کشتی‌های تجاری ایجاد کرده‌اند، آمریکا با چالش‌هایی مانند هزینه بالای تولید، محدودیت ظرفیت کارخانه‌ها و کمبود نیروی متخصص روبه‌رو است.
این مسئله فقط جنبه اقتصادی ندارد. کشتی‌سازی با امنیت زنجیره تأمین، تجارت خارجی و توان پشتیبانی دریایی کشورها نیز ارتباط دارد. از همین رو، بازسازی ظرفیت تولید کشتی به موضوعی فراتر از یک برنامه صنعتی تبدیل شده است.
هزینه‌های سنگین؛ کابوس تازه کارخانه‌های کشتی‌سازی
افزایش قیمت فولاد، انرژی، تجهیزات الکترونیکی و دستمزد نیروی متخصص، هزینه ساخت کشتی را تحت فشار قرار داده است. از سوی دیگر، ساخت کشتی پروژه‌ای زمان‌بر است و کارخانه‌ها باید بتوانند هزینه‌های چندساله تولید را مدیریت کنند.
تغییر قیمت مواد اولیه، تأخیر در تأمین قطعات و افزایش هزینه تأمین مالی می‌تواند سودآوری سفارش‌ها را کاهش دهد. در چنین شرایطی، کارخانه‌هایی که از فناوری قدیمی استفاده می‌کنند یا ظرفیت تولید محدودی دارند، با فشار بیشتری مواجه می‌شوند.
مسئله دیگر، کمبود نیروی انسانی ماهر است. جوشکاران صنعتی، مهندسان دریایی، متخصصان طراحی و تکنسین‌های تجهیزات پیشرفته از جمله نیروهایی هستند که تربیت و جایگزینی آن‌ها زمان زیادی می‌برد.
کشتی‌های سبز؛ رقابت تازه بر سر آینده دریاها
فشارهای زیست‌محیطی نیز مسیر صنعت کشتی‌سازی را تغییر داده است. مقررات کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، شرکت‌های کشتیرانی را به سمت استفاده از کشتی‌های کم‌مصرف‌تر و فناوری‌های جدید سوق داده است.
کشتی‌های مجهز به موتورهای دوگانه‌سوز، سوخت‌های جایگزین، سامانه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی و فناوری‌های کاهش آلایندگی، به بخشی از رقابت جدید تبدیل شده‌اند. اما حرکت به سمت کشتی‌های سبز هزینه‌بر است. کارخانه‌ها باید خطوط تولید خود را به‌روزرسانی کنند و شرکت‌های حمل‌ونقل نیز برای خرید ناوگان جدید سرمایه‌گذاری سنگینی انجام دهند.
آینده صنعت کشتی‌سازی در دست کدام کشورهاست؟
صنعت کشتی‌سازی دیگر فقط یک فعالیت تولیدی نیست؛ بلکه به تجارت جهانی، امنیت انرژی، حمل‌ونقل کالا و قدرت اقتصادی کشورها گره خورده است. چین، کره جنوبی و ژاپن برای حفظ سهم خود از بازار تلاش می‌کنند و آمریکا و اروپا نیز به دنبال تقویت ظرفیت‌های داخلی هستند. در این میان، فناوری‌های کم‌مصرف، هوشمندسازی و تجهیزات پیشرفته می‌توانند معادلات رقابت را تغییر دهند.
به نظر می‌رسد در سال‌های آینده، برنده این رقابت صرفاً کشوری نخواهد بود که بیشترین تعداد کشتی را تولید می‌کند؛ بلکه کشورهایی که بتوانند کشتی‌های پیشرفته‌تر را با هزینه کمتر، مصرف انرژی پایین‌تر و سرعت تحویل بیشتر بسازند، شانس بیشتری برای حفظ جایگاه خود در بازار جهانی خواهند داشت.
منبع: معدن پرس
دیدگاهتان را بنویسید