تقاضای فولاد در لیبی در پایان سال ۲۰۲۶ به بالاترین سطح خود در ۱۵ سال گذشته خواهد رسید.
به گزارش فولادنیوز، توافق میان نیروهای رقیب در لیبی باعث افزایش شدید تقاضا برای فولاد در سال ۲۰۲۶ شده است. کارشناسان سیاسی خاطرنشان میکنند که اختلافات عمیق میان دولت وحدت ملی (GNU) که بهطور رسمی در طرابلس به رسمیت شناخته شده و دولت ثبات ملی (GNS) در بنغازی همچنان پابرجاست. این موضوع شکنندگی آتشبس را نشان میدهد. درگیریهای نظامی ممکن است هر لحظه از سر گرفته شود. در چنین شرایطی، فروش فولاد به سطوح قبلی بازخواهد گشت.
خلاصه صنعت
شرکت آهن و فولاد لیبی (LISCO) تنها انحصارگر و شرکت پیشتاز صنعت فولاد لیبی است. این شرکت که در مصراته قرار دارد، بندر آبعمیق اختصاصی خود را نیز در اختیار دارد. ظرفیت اسمی تولید فولاد این شرکت سالانه ۱.۷ میلیون تن است. نرخ بهرهبرداری واقعی در سالهای اخیر به دلیل محدودیتهای لجستیکی و انرژی پایینتر بوده است.
این کارخانه با استفاده از فناوری DRI–EAF مبتنی بر گاز طبیعی فعالیت میکند. ظرفیت سالانه تولید آهن اسفنجی (DRI) برابر با ۱.۷ میلیون تن است. ظرفیت تولید میلگرد و مفتول ۸۰۰ هزار تن، مقاطع سبک و متوسط ۱۲۰ هزار تن، کلاف گرم (HRC) ۵۸۰ هزار تن، کلاف سرد (CRC) ۱۴۰ هزار تن، فولاد گالوانیزه گرم (HDG) ۸۰ هزار تن و فولاد گالوانیزه رنگی (PPGI) ۴۰ هزار تن است.
کل سرمایهگذاری LISCO بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۵۰ میلیون دلار برآورد شده است. این سرمایهگذاری صرف پروژههای نگهداری و بازسازی شده است. این اقدامات به افزایش تولید فولاد و محصولات فولادی نوردشده کمک کرده است.
در سال ۲۰۲۵، این شرکت قراردادی با شرکت آلمانی SMS Group برای نوسازی جامع مجموعه نورد خود، شامل خطوط نورد گرم و سرد و خطوط تکمیلی، امضا کرد. همچنین توافقی با شرکت آلمانی Pitek Energy در زمینه پروژههای بهرهوری انرژی و کربنزدایی به امضا رسید.
نقش دولت
مداخله دولت در فعالیتهای LISCO تنها به سهامداری محدود نمیشود. حمایت دولت در دو حوزه اصلی ارائه میشود:
تأمین مالی مستقیم دولتی
اعطای تسهیلات تجاری در لیبی بهشدت محدود است؛ برنامههای عمده سرمایهگذاری این کارخانه پس از تأیید سیاسی دولت، از سوی بانک دولتی صحرا و بانک الجماهوریه تأمین مالی میشوند. نرخ بهره این تسهیلات به LISCO نزدیک به صفر است.
یارانههای انرژی
تعرفههای گاز و برق برای صنایع بزرگ دولتی لیبی تابع نوسانات بازار نیستند. دولت این تعرفهها را بهصورت متمرکز و در حداقل سطح تعیین میکند.
این اقدامات به LISCO امکان میدهد حتی با در نظر گرفتن هزینههای لجستیکی و سیاسی، در بازارهای جنوب اروپا و شمال آفریقا رقابتپذیر باقی بماند. فروش تضمینشده داخلی این شرکت از طریق سازوکارهای زیر تأمین میشود:
اولویت انحصاری در خریدهای دولتی
بخش قابلتوجهی از مصرف فولاد لیبی به پروژههای ساختوساز دولتی اختصاص دارد. برای این پروژهها، پیمانکاران ملزم هستند مطابق مقررات قراردادهای اداری که بر اساس فرمان دولتی شماره ۵۶۳/۲۰۰۷ تصویب شده است، فولاد نوردشده را از LISCO خریداری کنند.
حمایت غیرتعرفهای در برابر واردات فولاد
در این کشور نظام صدور مجوز واردات برقرار است. مجوزها با تصمیم مشترک بانک مرکزی لیبی و وزارت اقتصاد صادر میشوند. برای تاجران فولادی که قصد دارند میلگرد یا محصولات طویل ارزانقیمت را از ترکیه یا مصر وارد کنند، این فرآیند بسیار بوروکراتیک است.
دسترسی به ارز خارجی با نرخ رسمی ترجیحی بهشدت از سوی بانک مرکزی محدود شده است. این مسئله واردات گسترده محصولات فولادی را غیراقتصادی میکند.
مشخصات بازار
دولت تقریباً تمام فولاد نوردشده تولیدشده را برای تأمین تقاضای داخلی هدایت میکند. محمولههای موردی میلگرد و مقاطع سازهای تنها در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ و در دورههایی که تقاضا در داخل لیبی کاهش یافته بود، بهصورت پراکنده صادر شدند.
واردات فولاد نهایی در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ منعکسکننده بهبود تدریجی بخش ساختوساز بود. محصولات طویل بهصورت موردی وارد میشدند؛ زیرا LISCO همیشه قادر به تأمین کامل نیاز بازار نبود. واردات فولاد تخت نیز به دامنه محدود گریدهای فولادی، ضخامتها و پوششهای تخصصی موجود در LISCO مرتبط است.
ترکیه بزرگترین واردکننده است. این کشور تأمینکننده اصلی محصولات طویل و میلگرد به شمار میرود. در سال ۲۰۲۴، ارزش این تأمینات به ۲۸۰ میلیون دلار رسید. پنج تأمینکننده برتر همچنین شامل موارد زیر هستند:
*مصر. این کشور بهطور فعال فولاد ساختمانی را به مناطق شرقی لیبی که تحت کنترل GNA قرار دارند و از حمایت سیاسی دولت رسمی قاهره برخوردارند، عرضه میکند. ارزش تأمینات در سال ۲۰۲۴ به ۱۵۰ میلیون دلار رسید.
*چین، با ۹۲ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴. این کشور بزرگترین تأمینکننده سازههای فولادی، محصولات فولادی تخت و لولههای فولادی است.
*اسپانیا، با ۴۵ میلیون دلار. این کشور محصولات تخصصی، یعنی فولاد تخت و لولههای تخصصی مورد استفاده در بخش نفت و گاز را تأمین میکند.
*تونس، با ۲۵ میلیون دلار. این حجم از محصولات در چارچوب تجارت فرامرزی به مناطق غربی لیبی عرضه شده است.
تقاضا برای فولاد تخت
فولاد تخت حدود ۳۰ درصد از فروش فولاد را به خود اختصاص میدهد. بخشهای انرژی بادی، مهندسی و خودروسازی در لیبی وجود ندارند. مصرفکننده اصلی، صنعت نفت و گاز است که شرکت دولتی NOC نماینده آن محسوب میشود.
میدانهای اصلی نفت لیبی در شرق این کشور قرار دارند. روند تولید نفت لیبی بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ رابطه میان GNA و LNA را نشان میدهد؛ بهگونهای که دورههای آتشبس با ازسرگیری درگیریهای مسلحانه در تناوب بودهاند. این وضعیت با محاصره پایانههای صادرات نفت نیز همراه بوده است.
در سال ۲۰۲۳ یک پیشرفت دیپلماتیک حاصل شد. طرفین با میانجیگری آمریکا بر سر نحوه توزیع درآمدهای NOC و تثبیت فعالیتهای آن به توافق رسیدند. گام بعدی در سال ۲۰۲۵ برداشته شد. برای نخستین بار طی سالهای طولانی، مقامهای طرابلس و بنغازی توانستند یک بودجه ملی مشترک برای سال ۲۰۲۶ تصویب کنند.
این اتفاق باعث راهاندازی مجدد تعداد زیادی از چاههای موجود و آغاز فعالیت چاههای جدید در میدانهای حماده و سیناوان شد. شرکت ایتالیایی Eni، شرکت اسپانیایی Repsol، شرکت فرانسوی Total Energies و شرکت اتریشی OMV در کنار NOC فعالیت خود را در این میدانها از سر گرفتند. تولید نفت در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح خود طی ۱۲ سال گذشته رسید.
این روند به حجم قابلتوجهی از لولههای OCTG نیاز داشت که تقاضای آن بهطور کامل از طریق واردات تأمین میشود. این محصولات از ترکیه، چین و اتحادیه اروپا وارد میشوند. LISCO این نوع لولهها را تولید نمیکند.
افزایش تولید، نیازمند حفظ فشار مخازن، احداث خطوط لوله جدید درون میادین و تعمیر خطوط لوله فرسوده است. این مسئله تقاضای پایدار برای لولههای بدون درز (SMLS) و لولههای جوشی (WEL) با قطر متوسط و بزرگ ایجاد میکند که آنها نیز از طریق واردات تأمین میشوند.
تقاضا برای HRC ناشی از نیاز به ساخت مخازن ذخیرهسازی جدید در میادین نفتی و پایانههای صادراتی و همچنین انجام تعمیرات اساسی مخازن موجود است. افزایش تولید به ۱.۳۵ تا ۱.۴ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۲۵، فشار حداکثری بر کل سیستم ذخیرهسازی نفت وارد کرده است.
گسترش تولید نفت، حجم فعالیت پالایشگاههای لیبی را نیز افزایش میدهد. برای تعمیر ستونهای تقطیر اولیه نفت خام، پایههای خطوط لوله و محفظههای فرآیندی آنها به HRC بیشتری نیاز است.
تقاضا برای فولاد طویل
بخش ساختوساز مسکونی تقریباً نیمی از مصرف فولاد لیبی را به خود اختصاص میدهد. این مصرف عمدتاً شامل میلگرد و مفتول است. حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از کل مسکن در لیبی شامل ساختوسازهای غیرمجاز توسط خود مالکان است. این خانههای مستقل توسط مالکان یا با کمک گروههای کوچک خصوصی و بدون دریافت مجوز ساخته میشوند. چنین املاکی در آمار رسمی لحاظ نمیشوند.
سهم ساختوساز متمرکز مسکن با تأمین مالی دولت از کل حجم ساختوساز کمتر از ۱ درصد است. شهرکهای بزرگ مسکونی که پیش از سال ۲۰۱۱ و بهعنوان بخشی از برنامههای دولتی آن زمان طراحی شده بودند، همچنان تا امروز «متوقف» ماندهاند.
دولت در لیبی بر بخش ساختوساز زیرساختی تسلط دارد. با این حال، حتی در این بخش نیز بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ به دلیل درگیریهای سیاسی و نظامی، پروژههای بزرگمقیاس مشاهده نشد. پروژههای اصلی عمدتاً شامل بازسازیهای پراکنده و حلوفصل مشکلات مربوط به مراکز حملونقل منفرد بودهاند. برخی از پروژههایی که بیشترین میزان مصرف فولاد را دارند عبارتاند از:
*بازسازی و نوسازی سامانه آبرسانی «رودخانه بزرگ مصنوعی». این پروژه به مقادیر عظیمی از لولههای فولادی و بتن مسلح و همچنین ورقهای فولادی نوردشده برای جایگزینی خطوط اصلی آب و مخازن فرسوده نیاز داشت.
رودخانه بزرگ مصنوعی بیش از ۷۰ درصد از آب مورد نیاز لیبی، بهویژه در بخش کشاورزی، را تأمین میکند. به لطف اقدامات انجامشده بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶، این سامانه در ژوئیه ۲۰۲۶ برای نخستین بار از سال ۲۰۱۱ به نرخ پمپاژ یک میلیون مترمکعب آب در روز رسید.
*بازسازی فرودگاه طرابلس که در سال ۲۰۱۴ و در جریان درگیریها بهطور کامل تخریب شد و ساخت یک فرودگاه جدید در سطح جهانی در بنغازی.
ارزش پروژه بنغازی ۱.۳ میلیارد دلار است و این فرودگاه برای جابهجایی سالانه ۱۵ میلیون مسافر طراحی شده است. این پروژه یکی از بزرگترین تأسیسات فرودگاهی در آفریقاست. فرودگاه طرابلس نیز برای جابهجایی ۱۶ میلیون مسافر در سال طراحی شده است. بازسازی آن توسط شرکت قطری UCC Holding انجام میشود. در حال حاضر مقدمات راهاندازی مرحله نخست فرودگاه طرابلس با ظرفیت سالانه ۶ میلیون مسافر در حال انجام است.
*ساخت کمربندی سوم طرابلس (TTRR). ارزش این پروژه ۸۰۰ میلیون دلار است و شامل ساخت ۱۴ تقاطع چندسطحی میشود.
نخستین بخش ۶ کیلومتری این پروژه به بهرهبرداری رسیده است. این بخش شامل چهار پل جادهای و سه روگذر است. طول کل پروژه ۲۳.۸ کیلومتر است. عملیات ساخت توسط یک کنسرسیوم ساختمانی مصری متشکل از Orascom Construction و Rowad Modern Engineering انجام میشود.
چشمانداز تقاضای فولاد
ثبات سیاسی، نبود محاصره در پایانههای صادراتی و بازگشت شرکتهای خارجی، عواملی هستند که به افزایش تولید نفت لیبی کمک میکنند. بین ژانویه و ژوئن ۲۰۲۶، تولید بهطور مستمر بالاتر از ۱.۳۵ تا ۱.۴۳ میلیون بشکه در روز باقی ماند. NOC قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۶ تولید را به ۱.۵ میلیون بشکه در روز برساند.
در این صورت، تولید سالانه به ۷۰ تا ۷۱ میلیون تن افزایش خواهد یافت. این سطح از تولید، تداوم تقاضای بالا برای لولههای فولادی مورد استفاده در صنایع نفت و گاز و فولاد نورد گرم با ضخامت بالا برای مخازن ذخیرهسازی را تضمین میکند.
یکی از محرکهای اصلی تقاضا برای فولاد، پروژه گازی فراساحلی Structures A&E متعلق به Mellitah Oil & Gas است. این پروژه یک سرمایهگذاری مشترک میان شرکت ملی نفت لیبی (NOC) و شرکت ایتالیایی Eni است. ارزش این پروژه ۸ میلیارد دلار برآورد شده است. در حال حاضر مناقصهها و فرآیند تأمین تجهیزات برای طراحی و ساخت سکوهای حفاری در حال انجام است.
انتظار میرود Structures A&E تا پایان سال ۲۰۲۷ به نرخ تولید سالانه ۷.۷۵ میلیارد مترمکعب برسد. این پروژه شامل ساخت یک خط لوله گاز زیردریایی به طول ۱۱۰ کیلومتر و یک مجموعه بزرگ مخازن ذخیرهسازی برای محصولات جانبی مایع است.
تصویب بودجه ملی مشترک امکان «فعال شدن مجدد» شماری از پروژههای زیرساختی را فراهم کرده است. از جمله این پروژهها میتوان به ساخت بزرگراه ۱۷۰۰ کیلومتری «امساعد–رأس اجدیر» اشاره کرد. در حال حاضر عملیات ساخت بخش ۴۰۰ کیلومتری «طبرق–امساعد» در جریان است.
ادامه ساخت مرحله دوم فرودگاه طرابلس و پروژه TTRR نیز از تقاضا برای محصولات فولادی نوردشده با طول زیاد حمایت خواهد کرد.
یکی دیگر از محرکها، برنامه ملی «بیمارستانهای تخصصی چندشهری» است که در سال ۲۰۲۶ آغاز شد. این برنامه شامل ساخت و بازسازی اساسی ۲۰ بیمارستان بزرگ در سراسر کشور است. اجرای این برنامه تا پایان سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
با در نظر گرفتن این عوامل، پیشبینی میشود مصرف فولاد در لیبی تا پایان سال ۲۰۲۶ به ۱.۴ تا ۱.۵ میلیون تن افزایش یابد. این رقم بالاترین میزان مصرف فولاد در ۱۵ سال گذشته خواهد بود. از این میزان، LISCO قادر خواهد بود ۱.۱۵ تا ۱.۲۵ میلیون تن را تأمین کند و ۰.۳ تا ۰.۳۵ میلیون تن باقیمانده از طریق واردات تأمین خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید