افت تولید فولاد چین، شکاف میان ساختوساز و صنایع صادراتی را آشکار کرد
کاهش تولید فولاد چین در ماه ژوئیه فقط نشانه دیگری از کندشدن اقتصاد این کشور نیست. جزئیات آمارها از تغییری عمیقتر حکایت دارد: بخشی از اقتصاد چین که به مسکن و ساختوساز وابسته است، همچنان در رکود به سر میبرد؛ در مقابل، کارخانههای تولید خودرو و کالاهای فناوری با تکیه بر صادرات، چرخهای خود را سریعتر میچرخانند.
به گزارش فولاد نیوز، تولید فولاد چین در ژوئیه ۲۰۲۶ به ۷۶ میلیون و ۹۳۰ هزار تن کاهش یافت؛ رقمی که ۳.۶ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته و پایینترین میزان تولید در ماه ژوئیه از سال ۲۰۱۷ به بعد بود. مجموع تولید هفتماهه نیز با افت ۳.۱ درصدی به ۵۷۷ میلیون و ۴۰ هزار تن رسید. این ارقام برای کشوری که بیش از نیمی از فولاد جهان را تولید میکند، تنها یک تغییر معمول ماهانه محسوب نمیشود؛ بلکه تصویری از تغییر ترکیب تقاضا در دومین اقتصاد بزرگ جهان به دست میدهد.
آمارهای رسمی چین نشان میدهد تولید صنعتی این کشور در ژوئیه ۴.۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته، اما سرعت رشد آن از ۵.۳ درصد در ژوئن کمتر شده و از برآورد ۴.۸ درصدی اقتصاددانان نیز پایینتر مانده است. همزمان، سرمایهگذاری در داراییهای ثابت طی هفت ماه نخست سال ۶.۷ درصد کاهش یافته؛ افتی که مستقیماً بر مصرف فولاد در ساختمانها و پروژههای عمرانی فشار وارد میکند.
ساختمانی که دیگر موتور فولاد نیست
سالها رونق مسکن، شهرسازی و پروژههای زیرساختی، اصلیترین موتور رشد صنعت فولاد چین بود. کارخانهها برای پاسخدادن به عطش سازندگان، ظرفیت تولید خود را افزایش دادند و زنجیرهای عظیم از معادن سنگآهن تا تولید میلگرد و ورق شکل گرفت. اکنون همان بخش به بزرگترین نقطه ضعف بازار تبدیل شده است.
ساختوساز نزدیک به یکسوم تقاضای فولاد چین را در اختیار دارد، اما بحران شرکتهای ساختمانی، انباشت خانههای فروشنرفته و کاهش تمایل خانوارها به خرید ملک، مصرف فولاد را محدود کرده است. قیمت خانههای نوساز در ژوئیه نسبت به ماه قبل ۰.۱ درصد و در مقایسه با سال گذشته ۳.۲ درصد کاهش یافت. در چنین فضایی، سازندگان نه انگیزهای برای آغاز پروژههای تازه دارند و نه از منابع مالی کافی برای ادامه سریع پروژههای موجود برخوردارند.
فشار این رکود را میتوان در بازار میلگرد، محصول اصلی بخش ساختمان، بهروشنی دید. ذخایر میلگرد چین در هفته منتهی به ۱۴ اوت به ۵ میلیون و ۷۰ هزار تن رسید؛ در حالی که این رقم در میانه ژوئن ۴ میلیون و ۶۷۰ هزار تن و در هفته مشابه سال گذشته ۴ میلیون و ۱۱۰ هزار تن بود. افزایش موجودی، آن هم همزمان با کاهش تولید، نشان میدهد تقاضا حتی سریعتر از عرضه عقب نشسته است.
کارخانههایی که هنوز نفس میکشند
با وجود این، تمام اقتصاد چین در یک مسیر حرکت نمیکند. آن سوی بازار مسکن، صنایع صادراتی هنوز فعالاند و تولید خودرو برجستهترین نمونه آن است. چین در ماه ژوئیه یک میلیون و ۴۳ هزار دستگاه خودرو صادر کرد؛ رقمی که ۸۱.۳ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته بود. این دومین ماه متوالی بود که صادرات خودرو از مرز یک میلیون دستگاه عبور کرد.
ارزش کل صادرات چین نیز در ژوئیه بر مبنای دلار ۲۳.۹ درصد افزایش یافت و خودروها و کالاهای فناوری سهم مهمی در این رشد داشتند. بنابراین، کارخانههای تولید ورقهای فولادی مورد استفاده در خودرو، تجهیزات صنعتی و برخی لوازم صادراتی با شرایط متفاوتی نسبت به تولیدکنندگان میلگرد روبهرو هستند.
این تفاوت، بازار فولاد چین را دوپاره کرده است. در یک سمت، میلگرد و محصولات طویل با کاهش تقاضای ساختمان مواجهاند؛ در سمت دیگر، ورقهای کیفی و محصولات مورد نیاز صنایع پیشرفته همچنان مشتری دارند. البته رونق خودرو و فناوری نمیتواند تمام ظرفیت خالیشده در ساختمان را جذب کند. بسیاری از کالاهای فناوری در مقایسه با مسکن، پل، جاده و زیرساختهای سنتی فولاد بسیار کمتری مصرف میکنند.
صادرات دیگر پناهگاه مطمئنی نیست
فولادسازان چینی در سالهای اخیر بخشی از ضعف بازار داخلی را با فروش محصول در خارج جبران کردهاند، اما این مسیر نیز با موانع بیشتری روبهرو شده است. صادرات فولاد چین در هفت ماه نخست ۲۰۲۶ با کاهش حدود ۴ درصدی به ۶۴ میلیون و ۹۹۰ هزار تن رسید.
بررسی بیگمینت نشان میدهد صادرات سالانه فولاد چین ممکن است در سال ۲۰۲۶ به محدوده ۱۱۰ میلیون تا ۱۱۵ میلیون تن کاهش یابد؛ یعنی ۳ تا ۸ درصد کمتر از سال قبل. افزایش محدودیتهای تجاری، هزینه حمل، حذف برخی مشوقهای مالیاتی و توسعه ظرفیت تولید در کشورهای مقصد، مزیت صادرکنندگان چینی را محدود کرده است.
فشار همزمان بازار داخلی و خارجی مستقیماً به سودآوری کارخانهها رسیده است. دادههای مؤسسه مایاستیل نشان میدهد در پایان ژوئیه تنها حدود یکسوم فولادسازان چینی سودآور بودند؛ این نسبت در ژوئن نزدیک به نیمی از کارخانهها بود. ادامه این وضعیت میتواند تولیدکنندگان را به تعمیرات اجباری، کاهش تولید یا تعطیلی ظرفیتهای کمبازده سوق دهد.
چین بر سر یک دوراهی فولادی
افت تولید ژوئیه نشان میدهد صنعت فولاد چین دیگر نمیتواند فقط به امید بازگشت رونق مسکن یا ادامه بیوقفه صادرات فعالیت کند. دولت پکن یا باید با محرکهای مؤثرتر، تقاضای ساختمانی را احیا کند یا اجازه دهد ظرفیتهای مازاد بهتدریج از بازار خارج شوند.
در کوتاهمدت، آغاز فصل مناسب ساختوساز در پاییز ممکن است بخشی از موجودی انبارها را کاهش دهد، اما مسئله اصلی فصلی نیست. مدل مصرف فولاد چین در حال تغییر است و رشد خودرو، تجهیزات صنعتی و فناوری نمیتواند بهطور کامل جای خالی ساختمان را پر کند. به همین دلیل، کاهش تولید فولاد را باید فراتر از یک آمار منفی دید؛ این افت، نشانه پایان دورهای است که مسکن بهتنهایی میتوانست صدها میلیون تن تقاضای فولاد ایجاد کند.