کوچ آمریکا از مرحله پالایش به فرآوری مس / هوش مصنوعی، آمریکا را به بازسازی زنجیره مس وادار کرد
رشد شتابان هوش مصنوعی، مراکز داده و شبکههای برق، تقاضای آمریکا برای مس را افزایش داده است؛ اما ضعف ظرفیت داخلی فرآوری و پالایش، بخش مهمی از زنجیره تأمین این فلز را به خارج از این کشور وابسته نگه داشته است. اکنون گروهی از شرکتهای نوپا با حمایت سرمایهگذاران خطرپذیر و غولهای معدنی، در تلاشاند این حلقه مفقوده را با فناوریهای جدید و کمآلایندهتر بازسازی کنند.
به گزارش فولاد نیوز، آمریکا با وجود برخورداری از منابع قابلتوجه مس، هنوز بخش بزرگی از فرآوری این فلز را در خارج از مرزهای خود انجام میدهد. قسمت مهمی از مواد اولیه استخراجشده برای تبدیلشدن به مس قابل استفاده در صنایع، راهی واحدهای بزرگ ذوب و پالایش خارجی، بهویژه در چین میشود؛ وابستگی که با رشد تقاضای ناشی از توسعه هوش مصنوعی، مراکز داده، شبکه برق و صنایع پیشرفته، بیش از گذشته به یک آسیبپذیری راهبردی تبدیل شده است.
گزارش اکسیوس نشان میدهد، موج تازهای از سرمایهگذاری و نوآوری فناورانه برای افزایش ظرفیت فرآوری مس در داخل آمریکا شکل گرفته است. هدف این جریان، تنها افزایش تولید فلز نیست؛ بلکه شرکتهای فعال میخواهند روشهایی ایجاد کنند که در مقایسه با واحدهای سنتی ذوب، آلودگی کمتر، انعطاف عملیاتی بیشتر و امکان احداث در مقیاسهای متفاوت داشته باشند.
گلوگاه پس از استخراج
تمرکز سیاستگذاری مواد معدنی در سالهای گذشته عمدتاً بر افزایش استخراج و دسترسی به ذخایر جدید قرار داشت؛ اما وضعیت بازار مس نشان میدهد برخورداری از معدن، بهتنهایی امنیت زنجیره تأمین را تضمین نمیکند. ماده معدنی استخراجشده باید فرآوری، پالایش و در نهایت به محصولی مناسب برای مصرف صنعتی تبدیل شود. کمبود ظرفیت در هر یک از این مراحل میتواند کشور تولیدکننده را همچنان به زیرساختهای خارجی وابسته نگه دارد.
ویکتوریا بیزلی، شریک مؤسس شرکت سرمایهگذاری گیگاسکیل کپیتال، وضعیت آمریکا را در یک عبارت خلاصه کرده است: این کشور از نظر مس غنی، اما از نظر ظرفیت پالایش فقیر است. شرکت او در دو مجموعه نوپای رد متالز و اسکوریـا سرمایهگذاری کرده است؛ شرکتهایی که بخشی از موج جدید توسعه فناوریهای فرآوری مواد معدنی در آمریکا محسوب میشوند.
اهمیت این ضعف زمانی بیشتر آشکار میشود که مصرف مس در زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی بررسی شود. مراکز داده به حجم بالایی از تجهیزات الکتریکی، کابلها، سامانههای خنککننده و اتصالات نیاز دارند و توسعه آنها بدون گسترش شبکههای انتقال و توزیع برق ممکن نیست. مس در تمام این بخشها نقشی کلیدی دارد و هرگونه کمبود یا اختلال در عرضه آن میتواند سرعت توسعه زیرساخت دیجیتال آمریکا را کاهش دهد.
مس در فهرست مواد معدنی حیاتی
دولت دونالد ترامپ، افزایش تولید داخلی مواد معدنی حیاتی را در اولویت قرار داده و سازمان زمینشناسی آمریکا نیز در ماه نوامبر، مس را به فهرست مواد معدنی حیاتی این کشور اضافه کرده است. بااینحال، قرار گرفتن مس در این فهرست هنوز با اختصاص منابع مالی گسترده و متناسب برای توسعه ظرفیت فرآوری همراه نشده است.
فعالان بازار معتقدند بازگرداندن فرآوری مس به آمریکا، در مقایسه با بازسازی زنجیره تأمین برخی مواد معدنی مانند عناصر نادر خاکی، هدفی دستیافتنیتر است. آمریکا هم منابع مس دارد و هم از دانش فنی، بازار مصرف و سرمایه لازم برخوردار است؛ اما برای برطرفکردن شکاف موجود به زیرساخت صنعتی، فناوریهای جدید و حمایت مالی بیشتری نیاز دارد.
تجهیز کارخانه ۴۲ هزار فوتمربعی
یکی از شرکتهایی که برای توسعه ظرفیت داخلی وارد عمل شده، رد متالز است. این شرکت با حمایت فیوچر ونچرز و جیبی استراوبل، همبنیانگذار تسلا، در حال تجهیز یک کارخانه به مساحت ۴۲ هزار فوتمربع است.
به گفته جکسون سوئیتزر، مدیرعامل رد متالز، این کارخانه به تجهیزات فرآوری، پالایش و ریختهگری مس مجهز خواهد شد. شرکت همچنین برای تأمین مالی مرحله نخست پروژه، یک خط اعتباری ۳.۵ میلیون دلاری از شرکت سیاسسی لیزینگ دریافت کرده است.
فعالیت رد متالز نشان میدهد سرمایهگذاران تنها به توسعه فناوری در مقیاس آزمایشگاهی توجه ندارند و بخشی از منابع مالی در حال حرکت بهسمت ایجاد تأسیسات واقعی و قابلاستفاده در زنجیره صنعتی است. در صورت موفقیت این پروژهها، امکان فرآوری بخش بیشتری از مواد اولیه مس در داخل آمریکا فراهم میشود و وابستگی صنایع پاییندستی به پالایشگاههای خارجی کاهش مییابد.
پالایش پاکتر با فناوری الکتروشیمیایی
استیل برایت نیز مسیر متفاوتی را برای فرآوری داخلی مس دنبال میکند. این شرکت در نیوآرک ایالت نیوجرسی، راکتورهای آزمایشی ساخته است که با استفاده از یک واکنشگر قابلاستفاده مجدد، مس را به روش الکتروشیمیایی فرآوری میکنند.
ظرفیت کنونی این واحدهای آزمایشی سالانه دو تن است؛ رقمی که هنوز در مقایسه با مقیاس صنعتی محدود به نظر میرسد، اما میتواند کارایی فناوری را برای توسعه در ابعاد بزرگتر نشان دهد. رندی آلن، مدیرعامل استیل برایت، اعلام کرده است این شرکت جذب ۴۰ میلیون دلار سرمایه در مرحله نخست تأمین مالی را برای سهماهه نخست سال ۲۰۲۷ بررسی میکند.
استیل برایت از حمایت شرکت سرمایهگذاری انرژی برکترو، اساواسوی و فورتسکیو برخوردار است. حضور این سرمایهگذاران نشان میدهد توسعه روشهای پاکتر پالایش مس، علاوه بر اهمیت امنیتی و صنعتی، از منظر کاهش آثار زیستمحیطی واحدهای سنتی ذوب نیز مورد توجه قرار گرفته است.
ورود غولهای معدنی
سرمایهگذاری در فناوریهای جدید فرآوری مس به شرکتهای نوپای مستقل محدود نمانده است. بازوی سرمایهگذاری بیاچپی، یکی از بزرگترین شرکتهای معدنی جهان و بهرهبردار یکی از بزرگترین معادن مس در شمال شیلی، از چند شرکت فعال در این حوزه حمایت کرده است.
جتی، سیبو و پیاچ۷ تکنولوژیز از جمله شرکتهایی هستند که سرمایه بیاچپی را جذب کردهاند. ورود یک غول معدنی به این حوزه نشان میدهد نوآوری در فرآوری مس میتواند بر ساختار آینده کل صنعت اثر بگذارد؛ زیرا روشهای جدید قادرند منابعی را که پیشتر فرآوری آنها دشوار، پرهزینه یا آلاینده بود، وارد چرخه تولید کنند.
سرمایهگذاری کمتر از نیاز
برآورد دقیق مجموع سرمایهگذاری خطرپذیر در شرکتهای فعال در فرآوری مس دشوار است؛ بااینحال، تأمین مالی فناوریهای معدنی پس از افت سال ۲۰۲۴ بار دیگر بهبود یافته است. افزایش توجه سرمایهگذاران به فناوریهای صنعتی عمیق و فشار تقاضای ناشی از توسعه هوش مصنوعی، بخشی از سرمایه را از حوزههای نرمافزاری به زیرساختهای فیزیکی و مواد اولیه هدایت کرده است.
با وجود این تغییر، فعالان صنعت معتقدند فرآوری مس همچنان با کمبود سرمایه روبهرو است. این کمبود تنها به سرمایهگذاری خطرپذیر محدود نمیشود و کل زیرساخت صنعتی آمریکا را در بر میگیرد. ساخت کارخانه، افزایش مقیاس فناوریهای آزمایشی و اتصال واحدهای جدید به معادن و مصرفکنندگان صنعتی، به منابع مالی بسیار بیشتری نیاز دارد.
تحولات اخیر نشان میدهد رقابت آینده بر سر مس صرفاً در اختیار داشتن ذخایر معدنی خلاصه نخواهد شد. کشورهایی که بتوانند ماده اولیه را در داخل مرزهای خود فرآوری و به فلز موردنیاز شبکه برق، مراکز داده و صنایع پیشرفته تبدیل کنند، کنترل بیشتری بر زنجیره تأمین خواهند داشت. آمریکا اکنون تلاش میکند با اتکا به شرکتهای نوپا، سرمایه خطرپذیر و مشارکت غولهای معدنی، فاصله خود را در این بخش کاهش دهد؛ اما موفقیت این راهبرد به عبور فناوریهای نوظهور از مرحله آزمایشی و ورود آنها به مقیاس تجاری وابسته خواهد بود.