سیدحمید حسینی، عضو اتاق بازرگانی ایران و عراق، با بیان اینکه روزانه ۵۰ تا ۶۰ هزار تن از کالاهای مورد نیاز عراق از طریق ایران تامین می‌شود، در گفت‌وگو با «فولادنیوز» احتمال بسته شدن مرزهای اصلی دو کشور را کم دانست. به گفته او، افزایش تولید فولاد عراق، حضور رقبا و کاهش درآمدهای ارزی این کشور بر صادرات میلگرد ایران اثر گذاشته است؛ با این حال، صادرات ایران به عراق از نظر تعداد کامیون‌ها حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است.
به گزارش فولادنیوز، بسته شدن مرز چذابه و احتمال اعمال محدودیت در سایر مرزهای تجاری ایران و عراق، نگرانی‌هایی را درباره آینده صادرات ایران به این کشور ایجاد کرده است. اکنون این سوال مطرح است که اگر محدودیت‌ها گسترش یابند، صادرات زنجیره فولاد ایران به این کشور چه وضعیتی پیدا می‌کند و آیا احتمال بسته شدن کامل مرزها وجود دارد یا خیر؟
از سوی دیگر، در شرایطی که عراق تولید فولاد خود را افزایش داده و بخشی از بازار میلگرد ایران را از دسترس خارج کرده است، محدودیت‌های تجاری و کاهش درآمدهای ارزی، چه تاثیری بر آینده صادرات فولاد ایران خواهد گذاشت؟
مرز چذابه کم‌رونق‌ترین مرز میان ایران و عراق بوده است
سیدحمید حسینی، عضو اتاق بازرگانی ایران و عراق، در گفت‌وگو با «فولادنیوز»، با اشاره به بسته شدن مرز چذابه، درباره اعمال محدودیت در سایر مرزهای تجاری ایران و عراق، گفت: «در حال حاضر فقط مرز چذابه بسته شده است؛ این مرز در مقایسه با شلمچه، مهران، سومار و خسروی، کم‌رونق‌ترین مرز ما بوده و فعالیت چندانی نداشته است.»
روزانه ۶۰ هزار تن کالای مورد نیاز مردم عراق از طریق ایران تامین می‌شود
حسینی با بیان اینکه روزانه دست‌کم ۵۰ تا ۶۰ هزار تن از کالاهای مورد نیاز مردم عراق از طریق ایران تامین می‌شود، افزود: بعید می‌دانم نخست‌وزیر عراق بتواند به‌راحتی تصمیمی که درباره خطوط پرواز گرفت و در نهایت مجبور به تغییر آن شد، درباره سایر مرزها نیز تصمیم مشابهی اتخاذ کند.»
عضو اتاق ایران و عراق درباره واکنش مردم عراق نسبت به بسته شدن مرزها بیان کرد: «به نظر من، استانداران مناطق مرزی و مردم این مناطق قطعا با چنین تصمیمی مخالفت خواهند کرد؛ زیرا این تصمیمی نیست که بتوان به‌راحتی آن را اتخاذ و اجرا کرد. بنابراین، برای قضاوت در این زمینه هنوز زود است.»
احتمال بسته شدن مرزهای اقلیم کردستان بسیار کم است؛ به‌ویژه اینکه این مرزها تحت کنترل خود اقلیم هستند
حسینی درباره احتمال بسته شدن مرزهای ایران و عراق گفت: «به نظر می‌رسد اقلیم کردستان قطعا مرزهای خود را نخواهد بست. ما بخشی از مرزها و گمرکات را در مناطق عربی و مرکزی عراق داریم و بخشی دیگر نیز در اقلیم کردستان قرار دارند. احتمال بسته شدن مرزهای اقلیم بسیار کم است؛ به‌ویژه اینکه این مرزها تحت کنترل خود اقلیم هستند.»
او افزود: «درباره مرزهای اصلی ایران و عراق نیز دست‌کم در شرایط فعلی، بعید می‌دانم که به این راحتی بسته شوند. ممکن است روند فعالیت مرزها کند شود یا موانعی ایجاد کنند، اما احتمال اینکه بتوانند مرزها را به‌طور کامل ببندند، بسیار کم است.»
در صورت بسته شدن کامل مرزهای عراق، قاچاق کالا افزایش پیدا می‌کند
عضو اتاق ایران و عراق در پاسخ به پرسشی درباره پیامدهای احتمالی بسته شدن مرزهای تجاری ایران و عراق گفت: «در آن صورت، قاچاق کالا آغاز می‌شود؛ زیرا مردم عراق به این کالاها نیاز دارند. شرایط به‌گونه‌ای نیست که بتوان به‌راحتی جلوی ورود کالا را گرفت. در برخی مناطق مرزی، فاصله دو کشور بسیار کم است.»
او افزود: «برای مثال، ممکن است یک جوی آب مرز میان ایران و عراق باشد و یک طرف آن ایران و طرف دیگر عراق قرار داشته باشد. در چنین شرایطی، اساساً امکان کنترل کامل مرز وجود ندارد. بنابراین، به نظر من، در صورت بسته شدن مرزها، قاچاق کالا تا حد زیادی افزایش پیدا می‌کند.»
صادرات فولاد ایران به عراق از مسیر دریایی و بندر ام‌القصر ادامه دارد
حسینی در ادامه، با اشاره به تاثیر محدودیت‌های مرزی بر صادرات فولاد ایران به عراق اظهار کرد: «بخشی از محصولات فولادی را می‌توان از طریق دریا صادر کرد و بسیاری از این محصولات نیز از مسیر خرمشهر به عراق می‌روند.»
او در ادامه اضافه کرد: «به نظر می‌رسد امکان بستن مرز ام‌القصر نیز چندان وجود نداشته باشد؛ زیرا این بندر تنها مسیر بین‌المللی دریایی برای ورود بخشی از کالاها به عراق است. بنابراین، همچنان فکر می‌کنم امکان صادرات کالاهای ایرانی از طریق مسیر دریایی وجود داشته باشد.»
عراق تولید فولاد را افزایش داده و رقبای ایران وارد بازار شده‌اند
حسینی در پاسخ به پرسشی درباره کاهش صادرات فولاد ایران و محدودیت‌هایی که طرف عراقی اعمال کرده است، گفت: به هر حال، ما نمی‌توانیم تا قیامت صادرکننده میلگرد و مقاطع فولادی به عراق باشیم. این کشور نیز تولید خود را آغاز کرده و اکنون حدود چهار تا پنج میلیون تن تولید فولاد دارد. از سوی دیگر، رقبای ما نیز در بازار عراق حضور دارند.»
صادرات شمش فولادی ایران به عراق افزایش پیدا کرده است
این فعال اقتصادی افزود: «برای مثال، بازار میلگرد را از دست داده‌ایم، اما صادرات شمش افزایش پیدا کرده است. همچنین، قیمت مواد اولیه مورد نیاز برای تولید میلگرد و سایر محصولات نیز افزایش یافته است.»
کاهش درآمدهای عراق منجر به توقف پروژه‌ها شده و در نهایت بر صادرات میلگرد ایران اثر گذاشته است
عضو اتاق ایران و عراق با اشاره به شرایط اقتصادی عراق و تاثیر آن بر صادرات فولاد ایران بیان کرد: «باید شرایط اقتصادی عراق را هم در نظر گرفت. دولت این کشور به دلیل بسته شدن تنگه هرمز، بخشی از منابع درآمدی خود را از دست داده و بسیاری از پروژه‌ها نیز متوقف شده‌اند. یکی از دلایل کاهش صادرات ما همین توقف پروژه‌هاست؛ زیرا دولت عراق نتوانسته بودجه لازم را تأمین کند.»
او ادامه داد: «عراق در سال گذشته و در سال جاری با مسائل مربوط به انتخابات و تشکیل دولت مواجه بود و در نتیجه، بودجه‌های عمرانی به‌موقع ابلاغ نمی‌شدند. اکنون که دولت مستقر شده و ساختار آن تکمیل شده است، با کاهش شدید درآمدهای ارزی مواجه شده که قطعا بر صادرات میلگرد ایران نیز تأثیر گذاشته است.»
به گفته حسینی، در شرایط فعلی بخشی از صادرات فولاد به سمت صادرات شمش سوق پیدا کرده و به این ترتیب، بخشی از صادرات ایران به عراق در حال جایگزین شدن با شمش است.
به دلیل بسته شدن تنگه هرمز، امکان تامین کالاهای مورد نیاز عراق از سایر بازارها کمتر شده و به این ترتیب، صادرات ایران به عراق از نظر وزنی ۲۰ درصد افزایش یافته است
عضو اتاق ایران و عراق در ارزیابی وضعیت صادرات به این کشور طی ماه‌های آینده گفت: «سازمان توسعه تجارت و گمرک به دلایلی آمار دقیقی منتشر نمی‌کنند و این آمارها را محرمانه کرده‌اند. با این حال، تعداد کامیون‌هایی که روزانه وارد عراق می‌شوند، نشان می‌دهد که امسال صادرات ما حدود ۲۰ درصد بیشتر از سال گذشته بوده است.»
او ادامه داد: «سال گذشته به‌طور متوسط روزانه ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۰ کامیون در مرزهای اصلی عراق، یعنی گمرکات عربی این کشور، بارگیری می‌شدند که آمار آن را در اختیار داریم. امسال این رقم به حدود ۱۶۰۰ تا ۱۷۰۰ کامیون رسیده است. به دلیل بسته شدن تنگه هرمز، امکان تامین کالاهای مورد نیاز عراق از سایر بازارها کمتر شده و صادرات ما به عراق از نظر وزنی افزایش پیدا کرده است.»
بسته شدن مرزها قیمت کالاهای اساسی عراق را افزایش می‌دهد
حسینی با تاکید بر دشواری تصمیم دولت عراق برای بستن مرزهای تجاری گفت: «با توجه به این شرایط، بستن این مرزها برای دولت عراق بسیار دشوار است؛ زیرا این کالاها از اقلام اساسی و نیازهای ضروری مردم هستند. به محض بسته شدن مرزها، ظرف یک هفته قیمت‌ها در بازار عراق به‌شدت افزایش پیدا می‌کنند. در نهایت نیز این وضعیت ممکن است به قاچاق کالا یا حتی اعتراضات مردمی و درگیری منجر شود.»
مطمئن نیستم که عراق توانایی بستن مرزها و تحمل پیامدهای آن را داشته باشد
این عضو اتاق بازرگانی ایران و عراق در ادامه با اشاره به تجربه‌های قبلی عراق در اعمال محدودیت‌های تجاری اظهار کرد: «عراق چندین بار اقدام کرده و در برخی موارد، واردات بعضی اقلام را به‌شدت محدود یا ممنوع کرده است، اما پس از گذشت یک هفته تا ۱۰ روز، قیمت‌ها در بازار به‌شدت افزایش پیدا کرده و دولت ناچار شده است مرزها را دوباره باز کند. بنابراین، مطمئن نیستم که عراق توانایی بستن مرزها و تحمل پیامدهای آن را داشته باشد.»
دیدگاهتان را بنویسید