مهران محجوبنژاد، معاون شرکت فولاد تکنیک و عضو هیات رئیسه کمیسیون معدن اتاق بازرگانی اصفهان در گفتوگو با فولادنیوز چشمانداز صنعت فولاد کشور تا سال ۱۴۰۷ را اعلام کرد.
به گزارش فولادنیوز، مهران محجوبنژاد، معاون شرکت فولاد تکنیک و عضو هیات رئیسه کمیسیون معدن اتاق بازرگانی اصفهان، درباره جایگاه صنعت فولاد در اقتصاد کشور اظهار کرد: «سال گذشته، صنعت فولاد حدود ۱۶ درصد صادرات غیرنفتی کشور را به خود اختصاص داد و ارزش صادرات این زنجیره به حدود هفت تا هشت میلیارد دلار رسید که رقم قابلتوجهی است.»
وی ادامه داد: «حدود ۴.۵ درصد تولید ناخالص داخلی کشور به صنعت فولاد اختصاص دارد. سهم فولاد از اقتصاد جهانی حدود ۱.۵ تا دو درصد است، اما ایران با توجه به ظرفیتها و پتانسیلهای موجود توانسته است جایگاه قابلتوجهی در این حوزه به دست آورد.»
۲ میلیون نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در صنعت فولاد شاغل هستند
معاون شرکت فولاد تکنیک گفت: «حدود ۱.۵ تا دو میلیون نفر بهصورت مستقیم و غیرمستقیم در زنجیره فولاد کشور فعالیت میکنند؛ زنجیرهای که از معدن آغاز میشود و تا تولید محصولات نهایی ادامه دارد. در صنعت فولاد، به ازای ایجاد هر شغل مستقیم، گاهی ۱۰ تا ۱۵ شغل غیرمستقیم نیز شکل میگیرد. این آمارها اهمیت صنعت فولاد و جایگاه ویژه آن در اقتصاد کشور را نشان میدهد.»
دوران ظرفیتسازی به پایان رسیده و زمان افزایش بهرهوری و استفاده از ظرفیتها فرا رسیده است
محجوبنژاد با اشاره به تغییر رویکرد توسعه صنعت فولاد بیان کرد: «برنامه ما این است که از سال ۱۴۰۴ به بعد، ظرفیتسازی از طریق سرمایهگذاری برای احداث واحدهای جدید در اولویت نباشد. اکنون باید بیشتر به سمت افزایش بهرهوری، استفاده بهینه از ظرفیتهای نصبشده و بهرهبرداری موثر از سرمایهگذاریهای انجامشده حرکت کنیم.»
وی افزود: «ستاد راهبردی زنجیره فولاد کشور از سال گذشته فعالیت خود را آغاز کرده است. این ستاد ترکیبی از معاونتها و مدیران ارشد دولتی، مسئولان تصمیمگیر و اثرگذار و انجمنهای تخصصی صنعت فولاد است. در این ساختار، نقش پررنگی برای انجمنهای تخصصی در حوزه سیاستگذاری و تنظیمگری در نظر گرفته شده است.»
صنعت فولاد باید به صورت یک زنجیره یکپارچه دیده شود
معاون شرکت فولاد تکنیک تاکید کرد: «صنعت فولاد باید به شکل یک زنجیره دیده شود. این زنجیره از اکتشاف آغاز میشود و تا زمانی ادامه دارد که محصول نهایی به دست مصرفکننده برسد. در این مسیر، حلقههای بالادستی و پاییندستی با عدم توازن و ناترازیهای مختلفی مواجه بودهاند و یکی از مسئولیتهای اصلی ما، ایجاد توازن در تمام این حلقههاست.»
وی گفت: «ایران از مواد اولیه غنی برخوردار است و این موضوع همچنان یکی از امتیازهای کشور محسوب میشود؛ هرچند چالشهای خاص خود را نیز دارد. تولید و استخراج سنگآهن و همچنین تولید کنسانتره و گندله همواره از موضوعات مهم و مورد حمایت بودهاند.»
محجوبنژاد درباره وضعیت صنایع کوچک و معادن کوچکمقیاس اظهار کرد: «این مجموعهها عمدتا در اختیار بخش خصوصی هستند و بهصورت پراکنده فعالیت میکنند. به همین دلیل، ممکن است در برخی موارد کمتر مورد حمایت قرار گیرند و در زمینههای مالی و حمایتی با مشکل مواجه شوند.»
وی افزود: «در برنامههای جدید قرار است صنایع کوچکمقیاس نیز تحت حمایت قرار گیرند و کل زنجیره بهصورت یکپارچه دیده شود.»
صنایع پاییندستی، حلقه اشتغالساز فولاد هستند
محجوبنژاد با اشاره به اهمیت واحدهای پاییندستی گفت: «در انتهای زنجیره، صنایع تولیدکننده محصولات نهایی قرار دارند. این واحدها هم از نظر اشتغال و هم از نظر افزایش بهرهوری زنجیره، نقش بسزایی ایفا میکنند.»
وی ادامه داد: «صنایع پاییندستی در شهرکهای صنعتی و مناطق مختلف کشور پراکندهاند. تلاش شده است این واحدها هم در تامین مواد اولیه و هم در زمینه مسائل مالی و حمایتی مورد توجه قرار گیرند. ستاد راهبردی فولاد نیز باید توجه ویژهای به این بخش داشته باشد.»
معاون شرکت فولاد تکنیک تصریح کرد: «هرچه صنعت فولاد به سمت تولید محصولات نهایی و کالاهای دارای ارزش افزوده بیشتر حرکت کند و ساختار آن شبکهایتر شود، نقش واحدهای کوچکمقیاس و صنایع پاییندستی نیز پررنگتر خواهد شد. این واحدها میتوانند هم در تامین نیاز داخلی و هم در توسعه صادرات اثرگذار باشند.»
وی خاطرنشان کرد: «حمایت از صنایع پاییندستی، یکی از برنامههای اصلی ستاد راهبردی زنجیره فولاد و برنامه هفتم توسعه صنعت فولاد تا افق سال ۱۴۰۷ است.»
مطالعات طرح جامع فولاد تمام زنجیره را در بر میگیرد
محجوبنژاد در ادامه درباره طرح جامع فولاد کشور توضیح داد: «فعالیتهای مطالعاتی طرح جامع فولاد از سال ۱۳۹۲، با محوریت شرکت ملی فولاد ایران و سازمان ایمیدرو و توسط شرکت مهندسی فولاد تکنیک آغاز شد.»
وی افزود: «در سال ۱۳۹۲، زنجیره فولاد کشور با مشکلات متعددی روبهرو بود. ظرفیتهای مازاد و مجوزهای فراوانی در کشور ایجاد شده بود که به یک چالش جدی تبدیل میشد. در همان سال، ۲۴ میلیون تن سنگآهن را بهصورت خام صادر کردیم، اما در مقابل با کمبود کنسانتره و گندله مواجه بودیم و بخشی از نیاز کشور از طریق واردات تامین میشد.»
معاون شرکت فولاد تکنیک ادامه داد: «در حلقههای پایینتر زنجیره نیز مشکلاتی وجود داشت. کشور با کمبود آهن اسفنجی و شمش مواجه بود، در حالی که تعداد واحدهای القایی و نوردی کوچکمقیاس افزایش پیدا کرده بود. در چنین شرایطی، عدم توازن در زنجیره فولاد بهوضوح خود را نشان میداد.»
محجوبنژاد درباره ابعاد طرح جامع فولاد اظهار کرد: «مطالعات طرح جامع، تمام زنجیره فولاد را در بر گرفت. در این طرح، مولفههایی مانند مصرف داخلی، صادرات، تامین مواد اولیه، زیرساختها، انرژی، فناوری و محیط زیست و تمام عوامل موثر بر توسعه صنعت مورد بررسی قرار گرفتند.»
وی گفت: «برای تحقق هدف تولید ۵۵ میلیون تن فولاد تا افق ۱۴۰۴، برنامهای تفصیلی تهیه شد. یکی از نتایج مهم مطالعات این بود که برخلاف تصور رایج درباره وفور سنگآهن در ایران، کشور در افق ۱۵ تا ۲۰ سال آینده با مشکل تامین سنگآهن روبهرو خواهد شد. به همین دلیل، باید از اکنون به فکر اکتشافات عمیق و حتی معدنکاری فراسرزمینی باشیم.»
معاون شرکت فولاد تکنیک افزود: «مشکل برق و کمبود نیروگاهها نیز از ابتدا در این مطالعات مورد توجه قرار گرفت. جانمایی واحدهای فولادی یکی دیگر از مسائل مهم بود. قرار بود از ظرفیت ۵۵ میلیونتنی فولاد کشور، حدود ۲۰ میلیون تن در کنار آبهای آزاد ایجاد شود، اما به دلیل مشکلات منطقهای، مسائل بنگاهی و برخی موانع سیاسی، تاکنون فقط حدود پنج میلیون تن از این هدف محقق شده است.»
برنامه توسعه فولاد در سواحل جنوبی، مطابق اهداف تعیینشده پیش نرفت
وی ادامه داد: «در مناطق ویژه بزرگ هرمزگان، پارسیان و چابهار، احداث واحدهایی با ظرفیتهای بزرگ و اقتصادی پیشبینی شده بود؛ اما برنامه توسعه فولاد در سواحل جنوبی، مطابق اهداف تعیینشده پیش نرفت.»
محجوبنژاد با اشاره به اهمیت زیرساختهای حملونقل گفت: «در طرح جامع، مطالعات گستردهای درباره حملونقل انجام شد؛ زیرا زیرساخت یکی از چالشهای اصلی صنعت فولاد است. با توجه به پراکندگی واحدهای فولادی در کشور، تولید هر یک تن فولاد به حدود ۲.۵ تا سه تن جابهجایی مواد و محصول نیاز دارد و این موضوع، اهمیت توسعه خطوط ریلی و سایر زیرساختهای حملونقل را نشان میدهد.»
وی افزود: «در این طرح، موضوعاتی مانند تامین گاز و برق، مشکلات آب، خشکسالی و آببر و انرژیبر بودن صنعت فولاد بهطور کامل بررسی شد. همچنین وضعیت مصرف داخلی در صورت تحقق رشد اقتصادی هشتدرصدی و فرصتهای صادراتی کشور مورد تحلیل قرار گرفت.»
مصرف فولاد به اهداف برنامه نرسید
معاون شرکت فولاد تکنیک درباره نتیجه عملکرد زنجیره فولاد در پایان افق ۱۴۰۴ اظهار کرد: «قرار بود مصرف داخلی فولاد کشور به حدود ۳۵ تا ۳۶ میلیون تن برسد؛ یعنی با جمعیت ۹۰ میلیون نفری، سرانه مصرف فولاد در محدوده ۴۰۰ کیلوگرم قرار گیرد. همچنین صادرات ۲۰ میلیونتنی برای این صنعت هدفگذاری شده بود.»
وی ادامه داد: «از حدود ۳۲ میلیون تن تولید فولاد، نزدیک به ۲۰ میلیون تن در بازار داخلی مصرف شد که این میزان نیز مصرف ظاهری است و مصرف واقعی حتی مقداری کمتر از آن برآورد میشود. حدود ۱۲ میلیون تن فولاد و محصولات فولادی نیز صادر شد.»
محجوبنژاد تصریح کرد: «فاصله میان تولید ۳۲ میلیونتنی و ظرفیت اسمی ۵۵ میلیونتنی، همان شکاف ۴۰ تا ۴۵ درصدی است که نشان میدهد صنعت فولاد هنوز نتوانسته است از تمام ظرفیت ایجادشده استفاده کند.»
مجوزهای مازاد باید تعیین تکلیف شوند
وی درباره برنامه صنعت فولاد تا افق ۱۴۰۷ گفت: «یکی از نخستین اقدامها، تعیین تکلیف مجوزهای فراوانی است که همچنان در کشور وجود دارند. مازاد ظرفیت در صنعت فولاد مشکلساز است و تمام مولفههای موثر بر توسعه و تولید پایدار را تحت تاثیر قرار میدهد.»
معاون شرکت فولاد تکنیک افزود: «اگر مازاد ظرفیت کنترل نشود، تامین سنگآهن، انرژی و سایر الزامات تولید پایدار با مشکل روبهرو خواهد شد. به همین دلیل، باید از صدور مجوزهای بدون پشتوانه و توسعه ظرفیتهای غیرضروری جلوگیری شود.»
سنگآهن کمعیار وارد مدار میشود
محجوبنژاد تامین پایدار مواد اولیه را یکی دیگر از اولویتها دانست و گفت: «در برنامههای آینده باید روی اکتشافات عمیق، توسعه معادن کوچکمقیاس، ارتقای سنگآهنهای کمعیار و فرآوری باطلهها کار کنیم. تامین ماده اولیه باید بهعنوان یک موضوع ویژه در سیاستگذاری صنعت فولاد مورد توجه قرار گیرد.»
وی افزود: «سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژی نیز یکی از برنامههای اصلی است. در کنار آن، باید به کانونهای مصرف فولاد توجه شود؛ زیرا مصرف داخلی کشور باید افزایش پیدا کند و تحقق این هدف به سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی نیاز دارد.»
صادرات فولاد باید به ۲۰ میلیون تن برسد
معاون شرکت فولاد تکنیک درباره ضرورت توسعه بازارهای خارجی اظهار کرد: «با توجه به ظرفیت بالایی که در کشور ایجاد شده است، صادرات فولاد باید به حداقل ۲۰ میلیون تن برسد. بدون توسعه بازارهای صادراتی، امکان استفاده کامل از ظرفیتهای موجود فراهم نخواهد شد.»
محجوبنژاد تاکید کرد: «افزایش قیمت انرژی و نهادههای تولید باعث میشود تولید فولاد میانی و شمش معمولی دیگر مانند گذشته صرفه اقتصادی نداشته باشد. بنابراین باید به سمت تولید محصولات دارای ارزش افزوده بالا حرکت کنیم.»
وی در پایان گفت: «تولید فولاد سبز، هوشمندسازی و تحول دیجیتال از دیگر محورهایی هستند که کشورهای توسعهیافته به آنها پرداختهاند و در برنامه جدید صنعت فولاد ایران نیز قرار گرفتهاند. این برنامهها در سه گروه کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت دستهبندی شدهاند و کارگروه مستقر در وزارت صمت، اجرای آنها را بهصورت دورهای پایش خواهد کرد.»
محجوبنژاد خاطرنشان کرد: «نتایج طرح جامع فولاد طی سالهای گذشته بهصورت کامل منتشر شده و ارتباط مناسبی نیز با رسانهها و مجموعههای مرتبط شکل گرفته است. امیدواریم این طرح که با نگاهی جامع آغاز شد، به بلوغ، رشد و شکوفایی صنعت فولاد کشور کمک کند.»
دیدگاهتان را بنویسید