کاهش صادرات کبالت در کنگو ضعف چین در تأمین فلزات حیاتی را نشان داد

به گزارش فولاد نیوز، سلطه چین بر زنجیره‌های تأمین مواد معدنی حیاتی به اندازه‌ای که به نظر می‌رسد مطلق نیست. کبالت نمونه‌ای بارز از این موضوع است.

طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، چین در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۸ درصد از تولید جهانی کبالت تصفیه‌شده را به خود اختصاص داده است، اما این کشور ظرفیت معدن‌کاری داخلی قابل توجهی ندارد و به شدت به واردات مواد اولیه وابسته است. این آسیب‌پذیری با محدودیت‌های صادراتی اعمال شده توسط جمهوری دموکراتیک کنگو، بزرگ‌ترین منبع محصولات میانی کبالت برای فرآوری‌کنندگان چینی، آشکار شد.

کنگو در فوریه سال گذشته صادرات کبالت را متوقف کرد و در اکتبر سیستم سهمیه‌بندی را معرفی نمود. این محدودیت‌ها سبب شد که محموله‌ها به چین تقریباً متوقف شوند و قیمت‌های محلی به دلیل رقابت شدید برای منابع افزایش یابد.

سهمیه‌های صادراتی کنگو برای سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ معادل ۱۸,۱۲۵ تن و برای سال جاری ۹۶,۶۰۰ تن، شامل ۱۰ درصد تخصیص استراتژیک، تعیین شده است. تأخیر در اجرای این سیستم باعث شد صادرات در سه ماه پایانی سال گذشته به‌طور کامل متوقف شود. اولین کامیون حامل کبالت تنها در ژانویه سال جاری از کشور خارج شد. با توجه به اینکه حمل و نقل محموله‌ها به چین معمولاً سه ماه طول می‌کشد، این کشور با دوره‌ای از کمبود شدید عرضه مواجه است.

قیمت کبالت تصفیه‌شده در بورس CME از ۱۰ دلار در هر پوند اوایل ۲۰۲۵ به ۲۵ دلار افزایش یافته است، اما این تنها بخشی از ماجرا است. محصولات میانی مانند هیدروکسید کبالت کنگو بر اساس محتوای کبالت قیمت‌گذاری می‌شوند؛ این میزان که در فوریه حدود ۵۵ درصد قیمت فلز معامله می‌شد، اکنون به ۱۰۰ درصد رسیده است که بی‌سابقه است.

کمبود محصولات میانی باعث شد خریداران به موجودی‌های کبالت موجود در بورس فولاد ضدزنگ ووکسی چین مراجعه کنند؛ بیش از ۳,۲۵۰ تن کبالت، معادل ۳۷ درصد از موجودی‌های ثبت‌شده، در پایان ژانویه از انبارهای ووکسی خارج شد.

مشکل چین این است که جایگزین قابل‌توجهی برای کنگو وجود ندارد. تنها جایگزین اصلی اندونزی است که کبالت به عنوان محصول جانبی نیکل استخراج می‌شود، اما حتی با افزایش تولید اندونزی در سال جاری، نمی‌تواند جای خالی ناشی از محدودیت صادرات کنگو را پر کند.

تا پیش از این، چین بزرگ‌ترین عامل در کنگو بود و مواد خام مس و کبالت را برای ذوب و تصفیه داخلی خود تأمین می‌کرد، اما شرایط در حال تغییر است. کنترل صادرات کبالت کنگو بخشی از بازسازی بزرگ‌تر بخش معدنی این کشور است تا درآمد بیشتری از منابع طبیعی کسب کند.

ایالات متحده نیز با واسطه‌گری در توافق صلح بین کینشاسا و رواندا، زمینه سرمایه‌گذاری در بخش معدنی کنگو را فراهم کرده است. شرکت توسعه بین‌المللی مالی آمریکا اعلام کرده قصد دارد در یک مشارکت جدید برای بازاریابی سهم دولت در مس و کبالت سرمایه‌گذاری کند و خریداران آمریکایی حق اولویت خرید خواهند داشت. ایجاد مسیر ریلی جدید بین کنگو و بندر لوبيتو در آنگولا نیز بخشی از سیاست راهبردی آمریکاست که رقیب مسیر ریلی پشتیبانی‌شده توسط چین به دارالسلام در تانزانیا محسوب می‌شود.

خریداران کبالت چین نه تنها با کاهش واردات از کنگو مواجه هستند، بلکه رقابت برای منابع معدنی موجود نیز افزایش یافته است.

این وضعیت نشان می‌دهد که معدن‌کاری نقطه ضعف چین در کنترل زنجیره جهانی کبالت است؛ وضعیتی که برای بسیاری از مواد معدنی حیاتی دیگر، حتی عناصر کمیاب نیز صدق می‌کند. چین بزرگ‌ترین تولیدکننده عناصر کمیاب است، اما به هیچ وجه کاملاً خودکفا نیست و برای تأمین مواد اولیه مانند دیسپروزیم و تربیوم به واردات از میانمار وابسته است. با رشد تقاضای داخلی چین برای مواد خام، وابستگی به کشورهای ثالث بیشتر خواهد شد و مشکلات مشابهی که اکنون در بازار کبالت مشاهده می‌شود، تشدید خواهد شد.