تقاضا از سوی صنایع ساختوساز و خودروسازی نتوانست از انقباض بازار جلوگیری کند.
به گزارش فولادنیوز، جمهوری چک از نظر مصرف سرانه فولاد بهطور قابل توجهی از دیگر کشورهای اتحادیه اروپا پیشی گرفته است. بر اساس دادههای انجمن جهانی فولاد، این شاخص در سال ۲۰۲۴ به ۵۳۲.۳ کیلوگرم رسید، در حالی که این رقم در ایتالیا ۳۸۸.۵ کیلوگرم و در آلمان ۳۱۲.۷ کیلوگرم بود. با این حال، در مقیاس مطلق، ظرفیت بازار این کشور کوچک و حدود ۵.۶ میلیون تن است. طی پنج سال گذشته، این رقم یکسوم کاهش یافته است؛ آن هم با وجود پویایی مثبت تولید در صنایع اصلی محرک تقاضای فولاد یعنی خودروسازی و ساختوساز. این بخشها قادر به حفظ فروش فولاد در سطح پیش از بحران نیستند و بنابراین بازار به نقاط رشد جدید نیاز دارد.
پروفایل بازار
صنعت فولاد جمهوری چک در دو مرکز متمرکز است: استراوا و ترینتس. کارخانه فولاد استراوا، بزرگترین تولیدکننده محصولات نوردی کشور با ظرفیت سالانه ۴ میلیون تن، در ژوئیه ۲۰۲۵ تغییر مالکیت داد. مدیریت جدید با وظیفه دشواری روبهرو شد: بیرون کشیدن شرکت از بحرانی که در دوره مدیریت گروه لیبرتی استیل (Liberty Steel Group) در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ با آن مواجه شده بود.
به همین دلیل، تولید فولاد در جمهوری چک طی پنج سال گذشته تقریباً به نصف کاهش یافته، در حالی که سهم واردات در تراز مصرف فولاد افزایش یافته است.
دومین تولیدکننده بزرگ فولاد، کارخانه آهنسازی ترینتس (Třinecké železárny) که محصولات طویل تولید میکند، و کارخانه ویتکویتسه استیل (Vítkovice Steel) در استراوا که در ورقهای ضخیم تخصص دارد، نیز با مشکلاتی مواجه هستند. این مشکلات به کمبود تقاضای داخلی از سوی مصرفکنندگان بزرگ در صنایع ساختوساز و خودروسازی مربوط نمیشود، هرچند بازار در سالهای اخیر کوچکتر شده است.
وضعیت تقاضا
صنعت خودروسازی جمهوری چک از پیامدهای بحران کووید بهبود یافته و جایگاه از دسترفته خود را بازیافته است. در شرایط رکود صنعت اروپا، خودروسازان چک عملکرد قدرتمندی نشان میدهند. همانند سایر کشورهای اروپای شرقی، به دلیل جهتگیری صادراتی، تقاضای داخلی برای خودروهای نو اهمیت ثانویهای برای تولیدکنندگان محلی دارد. فروش در بازار داخلی حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از کل تولید خودرو را تشکیل میدهد.
در سال ۲۰۲۵، تولید در کارخانه هیوندای در نوشوویتسه با کاهش ۱۶.۱ درصدی به ۲۷۶ هزار دستگاه رسید و تولید در کارخانه تویوتا در کولین نیز با کاهش ۱.۹ درصدی به ۲۰۷ هزار دستگاه کاهش یافت. با این حال، به لطف شرکت اسکودا اوتو (Škoda Auto) که بخشی از گروه فولکس واگن (Volkswagen AG) است، صنعت خودروی جمهوری چک سال گذشته را با نتایج رکوردی به پایان رساند و از تقاضا برای ورق فولادی حمایت کرد.
این روند با رشد ۲۷ درصدی تولید اتوبوس در ژانویه تا نوامبر و رسیدن آن به ۵٬۰۷۵ دستگاه تقویت شد. کارخانه Iveco CR در ویسوکه میتو بیشترین سهم را با ۴٬۶۴۰ دستگاه و رشد ۲۷.۷ درصدی داشت. این کارخانه همچنین قطعاتی برای مونتاژ نهایی در کارخانه ایتالیایی ایوکو در فوگیا تولید میکند.
صنعت ساختوساز جمهوری چک پس از افت در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴، در سال ۲۰۲۵ به سطوح قبلی بازگشت، اما وضعیت همچنان دوپهلو است. بر اساس برآورد شرکت مشاورهای CBRE، سرمایهگذاری در ساخت املاک تجاری به حدود ۴ میلیارد یورو رسید.
کلر شیلز، مدیرعامل CBRE در جمهوری چک، گفت: «هرگز پیش از این چنین حجم سرمایهای در دفاتر، مراکز خرید یا انبارهای چک سرمایهگذاری نشده بود.»
با این حال، سال گذشته کمتر از ۲۷ هزار متر مربع فضای جدید به بهرهبرداری رسید که یک حداقل تاریخی محسوب میشود. سرمایهگذاریهای رکوردشکن تأثیر محسوسی بر پویایی این بخش نداشت.
در ساختوساز مسکونی روندی منفی مشاهده میشود. در ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵ تنها ۱۶٬۲۹۵ واحد مسکونی آغاز شد که کمترین میزان از سال ۲۰۱۷ است. تا اول ژوئیه، تکمیل واحدها با رشد ۴۰ درصدی به ۳٬۷۷۵ واحد رسید. تکمیل پروژههای قدیمی تسریع شده، اما مبنایی برای افزایش حجم در آینده نزدیک وجود ندارد و ارقام بالا ناشی از پایه مقایسهای پایین سال ۲۰۲۴ است.
در نیمه دوم سال نیز وضعیت مشابهی مشاهده شد. در اکتبر، تعداد پروژههای آغازشده ۳۴.۵ درصد و پروژههای تکمیلشده ۵۸.۱ درصد افزایش یافت. پروژههای زیرساختی تأمین مالیشده از بودجه ملی و اروپایی عامل اصلی خروج این صنعت از وضعیت منفی بودند. با این حال، رشد تولید در ساختوساز و خودروسازی به افزایش کلی مصرف فولاد در سال ۲۰۲۵ منجر نشد.
این موضوع ناشی از وضعیت سایر بخشهای مهندسی چک، بهویژه مهندسی نیرو و صنایع دفاعی بود. طبق دادههای انجمن مهندسی آلمان، تعداد کارکنان این صنعت از ۱۲۶ هزار نفر در سال ۲۰۲۲ به ۱۲۳ هزار نفر در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
کاهش مصرف ورق فولادی در سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ همچنین تحت تأثیر توقف تولید لوله در کارخانه لیبرتی استیل در استراوا قرار گرفت.
چشمانداز ۲۰۲۶
به گفته مارتین یان، رئیس انجمن صنعت خودروی جمهوری چک، تولید خودرو در سال ۲۰۲۵ با توجه به ظرفیت موجود به حداکثر سطح خود رسید. به باور او، این رقم ممکن است در سال ۲۰۲۶ چند ده هزار دستگاه افزایش یابد، اما بیش از آن نخواهد بود.
این پیشبینی با برنامههای تویوتا برای آغاز تولید نخستین خودروی برقی اروپایی خود در کارخانه کولین مرتبط است. این شرکت ژاپنی ۶۸۰ میلیون یورو برای توسعه این کارخانه سرمایهگذاری میکند که مساحت آن را از ۱۵۲ هزار به ۱۷۳ هزار متر مربع افزایش خواهد داد.
صنعت ساختوساز نیز احتمالاً قادر به افزایش حجم تولید خواهد بود. به گفته ایگور فوربرگر، مدیرعامل شرکت Xella در جمهوری چک و اسلواکی، حجم ساختوساز مسکونی در سال ۲۰۲۶ تقریباً در سطح سال گذشته خواهد بود.
او تأکید کرد: «در سال آینده تغییرات اساسی انتظار نمیرود.»
نرخهای وام مسکن همچنان بالاست و بیش از ۴ درصد باقی مانده است. بانک ملی چک شرایط اعطای وامهای مسکن را سختتر کرده و این تغییرات از اول آوریل اجرایی میشود.
شرکت CBRE پیشبینی میکند حجم فضای تجاری بهرهبرداریشده در سال ۲۰۲۶ به ۳۰٬۷۰۰ متر مربع برسد که بهبود اندکی محسوب میشود. تکمیل چندین پروژه بزرگ در حال اجرا نیز پس از سال ۲۰۲۷ انتظار میرود.
پتانسیل بسیار بیشتری در بخش ساختوساز صنعتی وجود دارد. در سهماهه سوم ۲۰۲۵، ۱۳۰٬۸۰۰ متر مربع فضای جدید به بهرهبرداری رسید. بر اساس دادههای شرکت مشاورهای Colliers، مجموع این فضاها به ۱۲.۹ میلیون متر مربع رسید. در پایان سال، ۲.۸ میلیون متر مربع تأسیسات صنعتی جدید در مرحله نهایی دریافت مجوز ساخت بودند و ۲.۶ میلیون متر مربع دیگر در حال طی مراحل تأیید قرار داشتند.
پیشزمینههایی برای افزایش تولید در ساختوساز و خودروسازی در سال جاری وجود دارد. فروش فولاد میتواند رشد کند اگر مالکان جدید، SPV NH Ostrava و SPV NH Koksovna، بتوانند تولید لوله را در کارخانه استراوا از سر بگیرند. با این حال، این کار مستلزم سرمایهگذاری مالی قابل توجهی است.
در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، دولت حدود ۴۰۰ میلیون یورو به این شرکت اختصاص داد، اما این امر مانع ورشکستگی و توقف تولید نشد. اکنون مقامات چک نسبت به هزینههای جدید برای این پروژه با تردید قابل درکی نگاه میکنند.
کارخانه آهنسازی ترینتس هنوز ۱.۷ میلیارد یورو بودجه دولتی وعدهدادهشده برای برنامه کربنزدایی خود را دریافت نکرده و در نتیجه پروژههای «سبز» خود را متوقف کرده است.
مالکان جدید کارخانه استراوا احتمالاً ناچار خواهند بود صرفاً به منابع خود متکی باشند. افزایش تولید لوله در جمهوری چک و همچنین گسترش بازار فولاد در سال ۲۰۲۶ در هالهای از ابهام قرار دارد.
در برخی کشورها از جمله لهستان و آلمان، توسعه انرژی بادی از تقاضای فولاد حمایت قابل توجهی میکند. اما در جمهوری چک به دلیل ویژگیهای طبیعی و اقلیمی چنین چشماندازی وجود ندارد. بخش اعظم خاک کشور جنگلی و کوهستانی است. تا پایان سال ۲۰۲۵، ظرفیت نیروگاههای بادی چک تنها ۰.۳۵۶ گیگاوات بود. دولت در چارچوب گذار سبز قصد دارد انرژی خورشیدی و هستهای را توسعه دهد.
نیروگاههای خورشیدی فولادبر نیستند، اما نیروگاههای هستهای میتوانند تقاضا برای فولاد را افزایش دهند. در حال حاضر، مقدمات ساخت دو راکتور جدید در نیروگاه هستهای دوکوانی، هر یک با ظرفیت بیش از ۱ گیگاوات، در حال انجام است. انتظار میرود این واحدها در نیمه دوم دهه ۲۰۳۰ به بهرهبرداری برسند و بنابراین تأثیری بر مصرف فعلی فولاد نخواهند داشت.
بهبود عملکرد شرکتهای ماشینسازی و/یا رونق ساختوساز میتواند تقاضای فولاد در جمهوری چک را به سطح پیش از بحران بازگرداند، اما در حال حاضر پیشزمینهای برای آن وجود ندارد. احتمالاً فروش فولاد در سال ۲۰۲۶ در محدوده ۵.۵ تا ۵.۶ میلیون تن باقی خواهد ماند.
دیدگاهتان را بنویسید