صنعت فولاد کره با شوک سهگانه رکود ساختاری، تعرفهها و ضعف بخش ساختوساز روبهرو است
فولادسازان کرهای با تشدید مازاد ظرفیت ناشی از تعرفهها و رکود ساختوساز دستوپنجه نرم میکنند.
به گزارش فولاد نیوز، در سال 2025، سرنوشت بخشهای صنعتی کره از یکدیگر جدا شد. خودروسازی و پتروشیمی به دلیل تعرفههای بالای آمریکا و پیامدهای جنگ روسیه و اوکراین با مشکل مواجه شدند، در حالی که کشتیسازی و صنایع دفاعی با افزایش تقاضای جهانی رونق گرفتند. ما به بررسی مسائل کلیدی میپردازیم که اقتصاد جهانی را در سال 2026 شکل خواهند داد و تأثیر آنها را بر هر بخش پیشبینی میکنیم.
در پوهانگ، استان گیونگسانگ شمالی، که شهر شاخص فولاد کره به شمار میرود، در مجموع 265 شرکت فولادی وجود دارد. این شرکتها 355 کارخانه را اداره میکنند که از این میان 317 واحد در حال فعالیت هستند. 38 واحد باقیمانده قادر به راهاندازی ماشینآلات خود نیستند، زیرا درآمد آنها از هزینههای عملیاتی فراتر نمیرود. نتیجه این وضعیت، همزمانی افزایش شدید هزینه برق، سقوط قیمت محصولات فولادی و افت تقاضا است.
فولادسازان بزرگ نیز از این وضعیت مستثنا نیستند. هیوندای استیل اوایل امسال فعالیت کارخانه شماره 2 پوهانگ را متوقف کرد. این کارخانه که هیوندای استیل پس از خرید شرکت کانگوون اینداستری توسط گروه خودروسازی هیوندای در سال 2000 به بهرهبرداری رسانده بود، پس از 25 سال متوقف شد. این واحد یکی از کارخانههای محوری هیوندای استیل بود که حتی 7 تا 8 سال پیش حجم صادرات آن از 50 میلیون دلار فراتر میرفت. یکی از مسئولان هیوندای استیل گفت: «ما فقط توقف فعالیت را اعلام کردهایم و اینکه آیا دوباره راهاندازی شود یا نه، هنوز مشخص نیست.»
به نظر میرسد صنعت فولاد در سال 2026 نیز از رکود رهایی نخواهد یافت. «ضربه سهگانه» پیشروی صنعت فولاد کره، شامل رکود ساختاری، فشار تعرفهها و ضعف تقاضای املاک و ساختوساز – همچنان ادامه خواهد داشت. مین دونگجون، استاد ممتاز افتخاری مهندسی علم مواد در دانشگاه یونسه، گفت: «در هسته وضعیت کنونی بازار فولاد، ناهماهنگی میان ظرفیت تولید شرکتهای ما و تقاضا قرار دارد» و افزود: «هم بازار داخلی و هم بازار صادراتی در شرایط مشابهی هستند که مشکلات ساختاری ایجاد میکند.»
صنعت جهانی فولاد برای نخستین بار در حدود 10 سال گذشته وارد یک رکود ساختاری شده است. در سال 2016 نیز صنایع بزرگ تولیدی، از جمله فولاد، به دلیل ضعف بازارهای خارجی و مازاد عرضه دچار رکود شدند. اما همه بخشهای صنعت فولاد جهانی به یک اندازه با بحران روبهرو نیستند. بر اساس آمار انجمن جهانی فولاد، تولید فولاد خام جهان در سال 2024 به 1.8826 میلیارد تن متریک رسید که نسبت به سال قبل 0.8 درصد کاهش داشت. تولید سالانه فولاد خام کره 63.5 میلیون تن بود که 4.7 درصد کاهش را نشان میدهد. این موضوع میتواند به معنای عمیقتر بودن رکود در کره نسبت به کل صنعت جهانی فولاد باشد.
از ژانویه تا نوامبر 2025، تولید تجمعی فولاد خام کره به 56.1 میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل 3.7 درصد کاهش داشت. اگر این روند ادامه یابد، انتظار میرود تولید سالانه فولاد خام کره در سال گذشته به حدود 61 میلیون تن برسد؛ رقمی که پایینترین سطح در 15 سال گذشته از سال 2010 (58.915 میلیون تن) به شمار میرود. فولاد خام به نخستین محصول فولادی جامدی گفته میشود که از ریختن آهن مذاب به دست میآید.
صنعت فولاد کره حدود چهار سال پیش نشانههای ضعف را آغاز کرد. از سال 2022، ورود فولاد ارزانقیمت چین جایگاه کره بهعنوان یکی از قدرتهای جهانی فولاد را متزلزل کرده است. چین در پی کاهش تقاضای داخلی، فولاد را با قیمتهای پایین صادر کرده، زیرا محصولات در بازار داخلی جذب نمیشدند.
بر اساس آمار وزارت تجارت، صنعت و انرژی کره، ارزش صادرات فولاد کره از نیمه دوم سال 2022 وارد روند نزولی شد و در سپتامبر همان سال رشد منفی 21.2 درصدی نسبت به سال قبل ثبت کرد. پس از تداوم در محدوده منفی و یک دوره کوتاه ثبات نسبی، از ماه مه تا نوامبر سال گذشته برای هفتمین ماه متوالی با کاهش مواجه شد.
در سال جاری نیز انتظار میرود ضعف تقاضای داخلی فولاد در چین ادامه یابد. انجمن جهانی فولاد پیشبینی کرده است که تقاضای فولاد چین در این سال نسبت به سال قبل 1 درصد کاهش یابد. دولت چین در ماه مارس سال گذشته بهطور رسمی کاهش تولید فولاد را نهایی کرد. در کنفرانس مرکزی کار اقتصادی که در روزهای 10 و 11 ماه گذشته برگزار شد، به «مازاد عرضه» اشاره و بر کاهش تولید و بازسازی ساختاری پیشِ رو تأکید شد. با این حال، بسیاری انتظار دارند بهبود شرایط تدریجی باشد.
بک جهسونگ، تحلیلگر شرکت اوراق بهادار سامسونگ، گفت: «سودآوری صنعت فولاد چین به سطح سال 2015، درست پیش از اجرای بازسازی ساختاری 10 سال پیش، تنزل کرده است» و افزود: «اینکه دولت چین تا چه اندازه با قدرت بازسازی را پیش ببرد، عامل کلیدی صنعت فولاد در سال جاری خواهد بود.»
«بمبهای تعرفهای» از سوی مقاصد اصلی صادراتی مانند ایالات متحده و اروپا نیز مانعی دیگر بر سر راه صنعت فولاد کره است. به دلیل تعرفه سنگین 50 درصدی آمریکا، صادرات فولاد به این کشور بهشدت کاهش یافته است. بر اساس دادههای وزارت تجارت، صنعت و منابع و اداره گمرک کره، ارزش تجمعی صادرات فولاد تا نوامبر سال گذشته 27.8 میلیارد دلار بود که نسبت به سال قبل 8.8 درصد کاهش داشت. اگرچه به لطف رونق نیمهرساناها، مجموع صادرات سالانه از 700 میلیارد دلار فراتر رفت، فولاد استثنا بود. تا ماه سپتامبر، صادرات فولاد به آمریکا حدود 16 درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت. تا پایان سال گذشته، بار تعرفهای تحمیلشده به صنعت فولاد حدود 400 میلیارد وون برآورد شد.
از 26 ماه گذشته، کانادا معیار اعمال سهمیه تعرفهای فولاد (TRQ) برای کشورهایی که با آن توافق تجارت آزاد دارند، از جمله کره، را از 100 درصد به 75 درصد کاهش داده و قصد دارد تعرفه 25 درصدی بر محصولات مشتق از فولاد اعمال کند.
اتحادیه اروپا نیز سهمیههای سالانه واردات بدون عوارض محصولات فولادی وارداتی را کاهش داده است. اخیراً ویتنام، یکی از مقاصد اصلی صادرات فولاد کره، به سمت اعمال تعرفههای ضددامپینگ علیه بسیاری از کشورهای جهان حرکت کرده است. این کشور افزایش شدید واردات فولاد خارجی را عامل وارد آمدن آسیب جدی به صنعت فولاد داخلی خود عنوان کرده است.
مؤسسه اقتصاد صنعتی و تجارت کره پیشبینی کرده است که صنعت فولاد در سال جاری بهطور کلی با ضعف مواجه باشد و بخش صادرات بهویژه شرایط نامطلوبی داشته باشد. این مؤسسه در گزارش «چشمانداز اقتصادی و صنعتی 2026» اعلام کرد: «صنایع IT و زیستفناوری رشد کل صادرات در میان 13 صنعت اصلی را هدایت خواهند کرد»، و افزود: «انتظار میرود صادرات گروه صنایع مواد اندکی کاهش یابد.» این گزارش افت 5.0 درصدی ارزش صادرات صنعت فولاد نسبت به سال گذشته را پیشبینی کرده است.
چشمانداز تیره بازار املاک و ساختوساز که زمانی هسته تقاضای داخلی بود، عامل مهم دیگری در رکود صنعت فولاد به شمار میرود. مصرف فولاد ساختمانی در سال 2024 حدود 47.8 میلیون تن بود و طی دهه گذشته روندی کاهشی داشته است. با ورود بخش ساختوساز به دوره کاهش عرضه، بهویژه در حوزه مسکن تا سال 2029، احیای تقاضا برای فولاد ساختمانی مانند میلگرد و مقاطع همچنان دور از دسترس است. مجوزهای ساختمانی سال گذشته 18.1 درصد کمتر از میانگین 10 ساله بود و شروع پروژههای ساختمانی نیز 16 درصد کاهش یافت که باعث تداوم ضعف حجم فعالیت شد.
بر اساس گزارش مؤسسه تحقیقات ساختوساز و اقتصاد کره، سرمایهگذاری در بخش ساختوساز در سال جاری با انقباض 9.0 درصدی مواجه خواهد شد که پایینترین سطح از سال 1998 (منفی 13.2 درصد) بلافاصله پس از بحران ارزی خارجی است. هرچند نهادهای سیاستگذاری داخلی و بینالمللی بازگشت سرمایهگذاری ساختوساز کره به محدوده حدود 2 درصد را در سال جاری پیشبینی میکنند، بسیاری از تحلیلگران معتقدند باید اثر پایه پایین را در نظر گرفت.
چو یونگمو، رئیس مؤسسه تحقیقات مالی NH، گفت: «در حوزه ساختوساز خصوصی، دشواری تشخیص پروژههای خوب از بد در تأمین مالی پروژههای املاک (PF) همچنان عامل بازدارنده است» و افزود: «سرمایهگذاری زیرساختی مانند تأسیسات عمومی (SOC) ممکن است امسال اندکی افزایش یابد، اما برای اینکه اقتصاد ساختوساز بهطور کلی نشانه روشنی از بهبود نشان دهد، کار دشواری خواهد بود.»
در مورد قانون دوحزبی موسوم به «قانون K-فولاد» (قانون ویژه برای تقویت رقابتپذیری صنعت فولاد و گذار به بیطرفی کربنی)، بسیاری از فعالان صنعت آن را ناکافی میدانند. دولت نیز قصد خود را برای بازسازی صنعت فولاد در آینده اعلام کرده است، اما این دیدگاه وجود دارد که این اقدامات بهتنهایی برای ایجاد بهبود کافی نخواهد بود.
فعالان صنعت خواستار پرداخت یارانههای مستقیم برای گذار به فرآیند احیای مستقیم آهن با هیدروژن، بهعنوان روش دوستدار محیطزیست فولادسازی، و همچنین کاهش نرخ برق هستند. در حالی که صنعت فولاد با تمرکز شرکتهای بزرگ بر کاهش تولید میلگرد عمومی و ظرفیت کورههای قوس الکتریکی و توسعه ورقها و فولادهای ویژه با ارزش افزوده بالا و کربن پایین پیش میرود، آنها تأکید میکنند که شرکتهای متوسط نیز به حمایت نیاز دارند.
پروفسور مین دونگجون گفت: «قرار است آییننامه اجرایی قانون K-فولاد در ماههای ژانویه تا فوریه تدوین شود، اما مشکل این است که تمرکز آن بر میانمدت و بلندمدت است» و افزود: «امیدوارم آییننامه اجرایی اراده قوی دولت را نشان دهد تا صنعت فولاد بتواند تا زمان بازگشت تقاضای بازار دوام بیاورد.»