پرونده هند: دردسر در خانه تاتا
اخراج مهلی میستری از هیئتمدیره «تراستهای تاتا» – بازوی خیریهای که ۶۶ درصد از سهام شرکت مادر تاتا سانز را در اختیار دارد و از این طریق امپراتوریای شامل ایر ایندیا، تاتا استیل و جگوار لندرور را کنترل میکند – فصل تازهای را در داستانی گشوده که همواره در مرز میان نیکوکاری و قدرت شرکتی در نوسان بوده است.
به گزارش فولاد نیوز، مهمترین مجموعه صنعتی هند، گروه تاتا، بار دیگر با اختلافات درونی دستوپنجه نرم میکند؛ یک سال پس از درگذشت رهبر کاریزماتیک خود و تقریباً یک دهه بعد از اختلافات تلخ درونگروهی که نوری سخت بر حاکمیت شرکتی و ساختار کسبوکارهای خانوادگی در کشور انداخت.
آیا قدیمیترین گروه تجاری کشور میتواند اختلافات میان اعضای کلیدی خود را حل کند و در عین حال ماهیت خانوادگی خود را حفظ نماید؟ این موضوع محور اصلی گزارش این هفته است.
در همین حال، نارندرا مودی، نخستوزیر هند، خود را برای سختترین اصلاحات اقتصادی خود تا کنون آماده میکند — برنامهای برای نجات شرکتهای توزیع برق دولتی که با بدهیهای سنگین مواجهاند.
نبرد در اتاق هیئتمدیره؛ حس دژاوو در تاتا
دخالت دو وزیر ارشد دولت هند در مناقشهای درون یک شرکت خصوصی اتفاقی نادر است. اما هنگامی که این موضوع به نزاع درون گروه تاتا، یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین شرکتهای چندملیتی هند، مربوط میشود، تلاش برای میانجیگری از سوی نزدیکان مودی نشانهای از فوریت است — بهویژه زمانی که این اختلاف میتواند اعتماد شکننده سرمایهگذاران را بیشتر تضعیف کند.
اخراج مهلی میستری از هیئتمدیره «تراستهای تاتا» – بازوی خیریهای که ۶۶ درصد از سهام شرکت مادر تاتا سانز را در اختیار دارد و از این طریق امپراتوریای شامل ایر ایندیا، تاتا استیل و جگوار لندرور را کنترل میکند – فصل تازهای را در داستانی گشوده که همواره در مرز میان نیکوکاری و قدرت شرکتی در نوسان بوده است.
هفتهها درگیری میان جناحهای رهبریشده توسط نوئل تاتا (رئیس تراستها) و میستری، شکاف عمیقی را در درون این نهاد آشکار کرده که در عمل کنترل امپراتوریای به ارزش ۱۸۰ میلیارد دلار را در دست دارد.
این اختلاف، یک سال پس از درگذشت راتان تاتا، بر سر این است که چه کسی نماینده تراستها در هیئتمدیره تاتا سانز باشد و چگونه خروج سهامدار اقلیت، گروه شاپورجی پَلونجی (که هنوز ۱۸ درصد سهام تاتا سانز را در اختیار دارد) مدیریت شود.
خروج میستری از هیئتمدیره ناشی از تأیید مشروط او برای تمدید دوره فعالیت یکی از اعضای هیئتامنا، وِنو سرینیواسان، بود – اقدامی که با سنت دیرینه اجماع در تصمیمگیریهای تراستها در تضاد بود.
تصمیم بعدی هیئتمدیره مبنی بر رد تمدید دوره چند تن از اعضا از جمله نایبرئیس ویجای سینگ، نشانهای از فاصله گرفتن گروه از سبک تصمیمگیری مبتنی بر اجماع بود که توسط راتان تاتا پایهگذاری شده بود. سینگ این رویداد را «بیسابقه» توصیف کرد و گفت تراستها وارد «دورانی متفاوت» شدهاند.
به گزارش رسانههای هند، میستری از آن زمان شکایتی رسمی نزد کمیسر امور خیریه در بمبئی ثبت کرده تا پیش از هرگونه تغییر در سوابق رسمی تراستها، شنیده شود — نشانهای از احتمال کشیده شدن این اختلاف به عرصه حقوقی درباره اصول حاکمیت شرکتی و اعتبار سمتهای مادامالعمر اعضا.
دامنه این اختلاف تا آنجا پیش رفته که وزیر دارایی نیرمالا سیتارامان و وزیر کشور آمیت شاه از طرفین خواستهاند «ثبات را بازگردانند» – نمونهای نادر از مداخله مستقیم دولت در امور یک شرکت خصوصی.
این ماجرا یادآور مناقشه علنی سال ۲۰۱۶ است که منجر به برکناری سایرس میستری از ریاست تاتا سانز شد و یک نبرد حقوقی طولانی را به دنبال آورد، که هم اعتبار گروه تاتا و هم چهره کلی تجارت در هند را نزد سرمایهگذاران خارجی آسیبپذیر ساخت.
با خروج حدود ۱۷ میلیارد دلار سرمایه خارجی از بازار سهام هند در سال جاری، دولت مودی مایل است این بحران هر چه سریعتر پایان یابد.
نظارت بر حاکمیت شرکتی زیر ذرهبین
در حالیکه نهادهای نظارتی هند – از سازمان بورس (SEBI) تا بانک مرکزی و وزارت امور شرکتی – در حال بازنگری در چارچوبهای حاکمیت شرکتی برای افزایش شفافیت هیئتمدیره و کاهش تعارض منافع هستند، تنشهای اخیر در گروه تاتا نشان میدهد که حتی معتبرترین برند کشور نیز در برابر ضعف ساختارهای درونخانوادگی مصون نیست.
دیگر امپراتوریهای خانوادگی هند – از جمله ریلاینس، آدانی، ماهیندرا و بیرلا – نیز در حالی که بهدنبال گسترش جهانی و جذب سرمایه خارجی هستند، با آزمونهای مشابهی روبهرو خواهند شد. شهرت بهتنهایی دیگر ضامن اعتماد سرمایهگذاران نیست، مگر با پشتیبانی از شفافیت واقعی.
پنهانکاری در تصمیمگیریهای تراستهای تاتا و سکوت چهرههای کلیدی، شکاف عمیق در حاکمیت شرکتی را برجسته میکند. برای گروه تاتا، نشست هیئتمدیره تراستها در ۱۱ نوامبر – طبق گزارش رسانهها – میتواند تعیینکننده باشد؛ نشستی که نهتنها سرنوشت بازگشت مهلی میستری، بلکه توانایی این خانواده در تطبیق مدل صدساله خود با دوران جدید نظارت و شفافیت را مشخص خواهد کرد.