اژدها در راه است: بازار فولاد طویل در آستانه انفجار
صادرات شمشهای مربعشکل از چین در پنج ماه اول سال ۲۰۲۵ چهار برابر شده است.
به گزارش فولاد نیوز، امسال صادرات فولاد از چین ممکن است رکورد جدیدی ثبت کند: در پنج ماه اول سال ۲۰۲۵، صادرات محصولات فولادی نهایی و نیمهتمام به میزان ۱۶ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته و به ۴۸.۵ میلیون تن رسیده است. در واکنش به گسترش چین، موج جدیدی از موانع تجاری در سراسر جهان در حال شکلگیری است. شرکتهای چینی راهحلی یافتهاند و تمرکز خود را بر صادرات محصولات نیمهتمام (شمشهای مربعشکل) گذاشتهاند که به صورت سالانه چهار برابر شدهاند و فشار زیادی بر بازار محصولات طویل وارد میکنند.
بازار ساختوساز چین برای چهارمین سال متوالی در رکود است و این موضوع تقاضای داخلی برای محصولات طویل را کاهش داده است. فروش مسکن در پنج ماه اول سال جاری نسبت به سال قبل ۵.۵ درصد کاهش یافته، پروژههای جدید آغازشده ۱۹ درصد کاهش داشته و حجم ساختوساز نیز ۹ درصد کمتر شده است. مقامات محلی بستههای محرک اقتصادی متعددی را آغاز کردهاند که چندین بسته از سپتامبر ۲۰۲۴ اجرایی شدهاند، اما همانطور که مشاهده میکنیم، این اقدامات تاثیری بر افزایش تقاضا برای املاک و مستغلات و حجم کارهای ساختمانی نداشتهاند.
در جستجوی بازارهای خارجی، تولیدکنندگان فولاد چین سیاستهای قیمتگذاری تهاجمی را دنبال میکنند که قیمتهای فولاد را در سراسر جهان تحت تأثیر منفی قرار داده است. بر اساس جدیدترین گزارش بازار جهانی فولاد طویل منتشرشده توسط Irepas (انجمن جهانی تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات فولادی طویل) در ژوئیه ۲۰۲۵، «در بازار جهانی، صادرکنندگان نمیتوانند با عرضههای ارزان قیمت از چین و آسیای جنوب شرقی رقابت کنند، جایی که محرکهای ضعیف داخلی تولیدکنندگان را به صادرات تهاجمی سوق داده و فشار بیشتری بر دیگر صادرکنندگان جهان وارد کرده است.»
نمونهای از تأثیر مخرب صادرات چین را میتوان در اختلالی که واردات از آسیا بر بازار اروپا وارد کرده است دید. سهم چین در بازار اتحادیه اروپا ناچیز است، اما با افزایش صادرات، چین عمدتاً بر بازار کشورهای همسایه آسیایی فشار وارد میکند و همزمان سایر صادرکنندگان را مجبور به کاهش قیمت برای حفظ رقابت میکند. به طور غیرمستقیم، از طریق صادرات ارزانتر از آسیای جنوب شرقی یا ترکیه، چین قیمتها را در بازار اروپا تحت تأثیر قرار میدهد.
طبق گزارش Irepas، «بازار اروپا مملو از فولاد وارداتی ارزانقیمت، عمدتاً از آسیا است.» قیمت میلگرد در کشورهای جنوب اروپا طی دو ماه مه و ژوئن ۱۳ درصد کاهش یافته و از ۵۷۵ یورو به ۵۰۰ یورو به ازای هر تن رسیده است. این در حالی است که تقاضا برای محصولات طویل در اتحادیه اروپا شروع به بهبود کرده است. به عنوان مثال، فروش محصولات طویل در آلمان در پنج ماه اول سال ۲۰۲۵ به میزان ۱ درصد افزایش یافته است. به عبارت دیگر، واردات ارزان قیمت آسیایی مانع از آن شده که تولیدکنندگان محلی از افزایش تقاضا بهرهمند شوند و باعث ایجاد مازاد عرضه شده است.
نتیجه چیست؟ تولید فولاد در اتحادیه اروپا در بازه ژانویه تا مه ۳ درصد کاهش یافته که پایینترین سطح تولید در چند دهه اخیر است. در مقابل، میزان استفاده از ظرفیت کورههای تبدیل فولاد در چین که روش اصلی تولید فولاد در این کشور است، در ژوئن به رکورد بسیار بالای ۹۲ درصد رسید.
چین برخلاف اکثر کشورها میتواند صادرات ارزانقیمت را تحمل کند. طبق آمار شرکتهای مشاوره صنعتی محلی، در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، تنها حدود ۴۰ درصد از کارخانههای فولادسازی چین به طور متوسط سودآور خواهند بود. به عبارت دیگر، این تصویر صنعت فولاد چین است که در آن بیشتر شرکتها به طور سیستماتیک در زیان فعالیت میکنند. حتی به میزان سود کافی برای سرمایهگذاری، پرداخت بدهیها و موارد مشابه کارخانههایی که سودآور هستند اشارهای نمیشود. بدون حمایت دولتی، چنین وضعیتی پایدار نیست و باید در نهایت منجر به کاهش حجم تولید شود، اما این اتفاق نیفتاده است.
وجود سود معیار برنامهریزی برای تولید و فروش آینده شرکتهای فولاد چین نیست. این موضوع راز نیست. این مسئله به وضوح در ارائه یک نظرسنجی توسط یکی از شرکتهای مشاوره محلی در اوت ۲۰۲۴ آشکار شد، زمانی که سهم شرکتهای زیانده به بیش از ۹۰ درصد رسید. وقتی از آنها پرسیده شد «آیا حجم تولید خود را کاهش خواهید داد؟»، ۷۵ درصد پاسخ دادند «خیر.»
موضوع کاهش حجم تولید تحت مقررات و کنترل دولتی است. در سالهای گذشته، چین محدودیتهایی را بر تولید فولاد اعمال کرده است، به ویژه در فصل سرد به دلیل مشکلات آلودگی هوا. اما سال گذشته، دولت تصمیم گرفت بیشتر بر اصول بازار برای برنامهریزی حجم تولید تکیه کند تا کاهشهای دستوری. با این حال، همانطور که میبینیم این رویکرد بیاثر بوده و منجر به ثبت رکوردهای صادراتی شده است.
چین همچنین تلاش کرد بهبود صنعت فولاد و کاهش صادرات آن را در استراتژی کاهش کربن خود ادغام کند. در سال ۲۰۲۳، مفهوم «کنترل دوگانه کربن» معرفی شد که در آن شاخصهای شدت کربن و کل انتشارها تحت کنترل قرار دارند. طبق این مفهوم، صادرات فولاد منبع «انتشارهای غیرالزامآور» است و باید محدود شود. اما دو سال بعد، مشاهده میکنیم که این مکانیزم کنترلی در عمل کارآمد نیست.
برنامههای دولت برای کاهش تولید فولاد به میزان ۵۰ میلیون تن (حدود ۵ درصد) امسال فعلاً به تعویق افتاده است. تولید فولاد در بازه ژانویه تا مه تنها ۰.۸ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته و در ژوئن و ژوئیه، میزان استفاده از ظرفیت بالاتر از سال گذشته باقی مانده است.
کاهش تولید فولاد چالشی برای مقامات چین است و نیازمند بازسازی صنعت با کاهش ظرفیتهای اضافی است. مبارزه با تولید بیش از حد فولاد در چین روندی است که در ۳ تا ۵ سال آینده ادامه خواهد داشت و به فشار بر بازار جهانی ادامه میدهد.
چالش اضافی برای بازارهای جهانی، تشدید منطقهبندی تجارت است؛ یعنی فشار بر بازارهای باز ناشی از توزیع مجدد کالاها از بازارهایی که با موانع تجاری محافظت شدهاند. امسال، تدابیر حمایتی در تمام بازارهای کلیدی محصولات فولادی شامل آمریکا، اتحادیه اروپا و هند معرفی یا تقویت شدهاند. کشورهای آسیای جنوب شرقی و ترکیه نیز اقدامات فعالی برای حفاظت از بازارهای خود انجام میدهند. این بدان معناست که تمرکز صادرات رو به رشد چین بر بازارهایی خواهد بود که برای واردات باز هستند. ما آثار ورود واردات ارزانقیمت به بازار اروپا را که از سال ۲۰۱۸ تحت سیستم سهمیه تعرفهای محافظت میشود میبینیم، بنابراین ریسک برای کشورهایی که بازار باز دارند حتی بیشتر است.