بررسی حمایت 60 همتی وزارت اقتصاد از بورس در آینه ناآگاهی محمدرضا یزدی‌زاده؛

به گزارش فولاد نیوز، محمدرضا یزدی‌زاده، اقتصادخوانده‌ای که اخیرا از سوی برخی رسانه‌ها با عنوان اقتصاددان به مخاطب تحمیل شده، حمایت وزارت اقتصاد از بازار سرمایه و جلوگیری از افت شدید ارزش سرمایه‌های مردم در بورس، آن هم در دوره بحرانی پس از از جنگ 12 روزه را نقشه‌ای برای ایجاد اخلال در بازار ارز خوانده است!

اظهارات عجیبی که هر عقل سلیمی را شگفت‌زده و این سوال را به ذهن‌ها متبادر می‌کند، که این میزان آسمان و ریسمان بافتن برای اتهام‌زنی به وزیر اقتصاد و دولت، از کجا سرچشمه می‌گیرد و قرار است از آن، چه نتیجه‌ای برای کدام دسته و گروه حاصل شود!

اخیرا بخش‌هایی از مصاحبه فردی با نام محمدرضا یزدی‌زاده، تحت عنوان اقتصاددان، با یکی از رسانه‌های کشور منتشر شده که طی آن، اتهامات زیادی را نسبت به وزیر اقتصاد، رئیس جمهوری و دولت مطرح می‌کند. او نه تنها تحلیل منصفانه و صحیح اقتصادی ارائه نمی‌دهد، بلکه پا را از دایره انتقاد که حق هر فرد ایرانی است، فراتر گذاشته و در بخشی از مصاحبه خود، آمریکا را پدر دولتمردان فعلی قلمداد کرده و اتهام می‌زند که دولت سیاست‌های اقتصادی خود را بر اساس درس‌هایی که آمریکا به آن می‌دهد، تعیین کرده است!

او همچنین اتهام زده است که عنان دولت در دست مافیای فساد است؛ اتهاماتی تند، بدون سند و مدرک، جهت‌دار و غیرقابل اثبات که به‌نظر می‌رسد قرار است منافع عده‌ای خاص را تامین کند؛ اگرچه این اتهام‌زنی‌ها از سوی نهادهای قضایی قابل پیگیری و پیگرد است.

مخالفت یزدی‌زاده با سرمایه‌گذاری!

یزدی‌زاده در بخشی از اظهارات خود با همین ادبیاتی که می‌خوانید، گفته است: ««آقای مدنی‌زاده شد وزیر اقتصاد، دولت جیغ می‌کشید، من کسری بودجه دارم؛ آقای مدنی‌زاده یه دفعه اومد ۶۰ همت گفت می‌خوام از بورس دفاع بکنم! تزریق کرد تو بورس. آقای مدنی‌زاده کیا قرار بود سهامشون رو بفروشن که شما 60 همت به بانکا گفتین اضافه برداشت بکنن، تورم ایجاد بکنن تو جامعه، که یه عده سهامشون رو بتونن بفروشن؟ اون یه عده کیا بودن؟ مهم اینه که یک نفر قراره یه عده‌ای قراره پولشون رو نقد بکنن، اون پول الان برای ایجاد تخریب در یک جای دیگه لازم است! مثل بازار ارز! این پول می‌ره برای اون. قدم به قدم داره برای تخریب مهندسی می‌کنه!»

او علاوه بر این تحلیل جهت‌دار درباره سیاست حمایتی وزارت اقتصاد، در اظهاراتی عجیب‌تر، سرمایه‌گذاری و پس‌انداز مردم در بازارها را اخلال تفسیر کرده است! بر این اساس باید، موضوعیت و ماهیت بازارها را زیر سوال برد، که البته خلاف عقل سلیم اقتصادی است.
تحلیل و تفسیر او از تزریق 60 همت نقدینگی به بازار سرمایه نیز در چارچوب همین تحلیل‌های جهت‌دار و بدون علم و آگاهی درباره مکانیزم و نحوه کارکرد بازار سرمایه قابل بررسی است.

آرامش‌بخشی به بورس با حمایت 60 همتی وزارت اقتصاد

ماجرا از این قرار است که بعد از بازگشایی بازار سهام پس از جنگ 12 روزه، مردم نگران از دست رفتن ارزش سرمایه‌های خود در این بازار بودند. سرمایه‌هایی که اگرچه در ظاهر، خرد به‌نظر می‌رسیدند اما در واقع، بخشی یا تمام دارایی سرمایه‌ای و پس‌اندازهای تعداد زیادی از مردم عادی را در بر می‌گرفتند.

بر همین اساس، وزارت اقتصاد وظیفه خود دانست تا در همان روزهای نخست، حمایت از بازار سرمایه را با پشتوانه 60 هزار میلیارد تومان در دستور کار قرار دهد. این حمایت 60 همتی البته در مقایسه با ارزش بازار سرمایه ایران، رقم زیادی به‌نظر نمی‌رسید، اما بضاعت وزارت اقتصاد برای حمایت از سرمایه‌گذاران عادی بورس پس از بحران جنگ همین میزان بود و البته توانست فضای روانی حاکم بر بازار سهام را تا میزان زیادی بهبود بخشد.

همین حمایت، سهامداران را نسبت به توجه دولت دلگرم کرد و بار دیگر به معاملات بازار سرمایه رونق بخشید. حمایتی که به دلیل محدود و متنوع بودن شیوه‌های انجام آن، از ایجاد هیجان کاذب، شکل‌گیری صفوف فروش سنگین و حبابی شدن سهام نیز جلوگیری کرد.

تحلیل خطی و کودکانه یزدی‌زاده از مکانیزم گردش پول در بازار سرمایه

اما آنچه دست یزدی‌زاده را درباره ناآگاهی او از مکانیزم‌های بازار سرمایه و شیوه گردش مالی در این بازار رو می‌کند، در دیدگاه ساده‌انگارانه وی نهفته است؛ یا دست‌کم دیدگاهی که او به‌عنوان تحلیل با اهداف نامعلوم به خورد مخاطب می‌دهد!

تصور یزدی‌زاده از گردش پول در بازار سرمایه یک دیدگاه خطی است؛ پولی وارد بازار می‌شود، مستقیما بین افراد خاصی که هدف‌گذاری شده‌اند، تقسیم و سپس از بورس خارج می‌شود. پشت درِ بورس هم افرادی ایستاده‌اند که این پول را تحویل می‌گیرند، مستقیما به چهارراه استانبول می‌روند و دستور رشد قیمت ارز را صادر می‌کنند!

علاوه بر این تحلیل یزدی‌زاده درباره بورس که بسیار عجیب و کودکانه است، نکته جالب توجه دیگر این است که او حتی نمی‌داند، افزایش عرضه ارز در بازار، قیمت را پایین می‌آورد، نه آنکه بالا ببرد! این در حالی است که یزدی‌زاده در جای دیگری از گفت‌وگوی اخیر خود مدعی شده، دولت می‌خواهد ارز گران باشد و این نهاد که دستور رشد قیمت دلار را صادر می‌کند! در همین نقطه است که تناقض و پریشان‌گویی او در تحلیل برای مخاطب نمایان می‌شود.

نحوه تزریق 60 همت حمایتی وزارت اقتصاد به بازار سرمایه

فارغ از بحث بازار ارز، بهتر است به نحوه تزریق 60 همت به بازار سرمایه نگاهی کنیم.

در تاریخ بیست و یکم تیرماه سال 1404، خبرگزاری‌ها مصاحبه محمود گودرزی مدیرعامل بورس تهران با شبکه خبر را منتشر کردند که طی آن، جزئیات کامل حمایت ۶۰ همتی وزارت اقتصاد از بازار سرمایه را تشریح کرده بود.

به گفته مدیرعامل بورس تهران، بعد از گشایش بازار سرمایه پس از جنگ 12 روزه، پیش‌بینی می‌شد که افول بازار بین ۱۵ تا ۲۰ درصد باشد، اما با ورود بانک مرکزی و سایر نهادهای مالی و تدبیر سازمان بورس این میزان ۱۱.۶ درصد کاهش پیدا کرده بود.

مدیرعامل بورس تهران در آن زمان درباره چارچوب حمایتی وزارت اقتصاد از بازار سرمایه اعلام کرده بود: «در مورد بیمه سهام ۳۰ همت از طریق صندوق‌های حمایتی صندوق توسعه بازار و صندوق تثبیت بازار با کمک ناشران و بانک مرکزی از بازار سرمایه حمایت شده است و حدود ۲۰ همت را در ادامه از طریق ابزارهای بازار مانند اوراق تبعی تزریق می‌کنیم.»

گودرزی اضافه کرده بود: «از طریق صندوق تثبیت بازار و صندوق توسعه بازار هم به همین منوال ورود خواهیم کرد و قرار است غیر از منابعی که در صندوق توسعه وجود دارد، با کمک نهادهای مالی و مکانیزم های خود بازار از بازار سرمایه حمایت شود.»

حجت‌الله صیدی، رئیس سازمان بورس هم در همان زمان با بیان اینکه حمایت 60 همتی از بازار سرمایه زمان‌بر خواهد بود، اظهار کرده بود: «از آنجا که بنگاه‌های کوچک و متوسط برای توسعه فعالیت‌های خود نیاز به تأمین مالی دارند، لذا تأمین مالی کوتاه‌مدت شرکت‌های کوچک و متوسط از طریق بازار سرمایه با محوریت شرکت مدیریت دارایی‌های مرکزی بازار سرمایه (مُدام) آغاز شده و امیدواریم به تدریج بخش مهمی از بنگاه های کوچک و متوسط از طریق چرخه اوراق بدهی بتوانند به تأمین مالی و سرمایه در گردش دست یابند.» اظهاراتی که نشان می‌داد، نحوه چرخش این مبلغ در بازار سرمایه چگونه خواهد بود.»

در صورتی که یزدی‌زاده حتی یک بار این توضیحات را خوانده بود، یا دست‌کم قدری درباره عملکرد بازار سرمایه و نحوه چرخش پول در این بازار مطالعه داشت، دست به این ریسک نمی‌زد که تحلیلی چنین ساده‌انگارانه و کودکانه را درباره بازار سرمایه مطرح کند.

البته تحلیل‌های این‌چنینی درباره حمایت 60 همتی از بورس و قیاس‌های مع‌الفارق آن با مواردی عوام‌فریبانه، طی همان سال گذشته، در رسانه‌هایی با خط و ربط خاص دیده می‌شد، اما این دست از تفسیرها از کسی که خود را اقتصاددان معرفی می‌کند بعید به‌نظر می‌رسید!

استقبال فعالان و کارشناسان بازار سرمایه از حمایت 60 همتی وزارت اقتصاد

نکته قابل توجه اینکه، کارشناسان و حرفه‌ای‌های بازار سرمایه در همان زمان، حمایت 60 همتی وزارت اقتصاد از بورس را مورد استقبال قرار داده و آن را مفید و اثربخش توصیف کرده بودند. حتی برخی از اهالی بازار سرمایه خواستار حمایت از بورس با مبالغی بیشتر هم بودند؛ با این حال همین حمایت 60 همتی نیز به اهرم اتهام‌زنی به وزیر اقتصاد تبدیل شد که همچنان نیز ادامه دارد.

در همین رابطه، هلن عصمت‌پناه کارشناس بازار سرمایه در تیرماه 1404 با اشاره به شرایط بحرانی بازار سهام پس از جنگ 12 روزه به نبض بورس گفته بود: «بازارهای مالی در دوره‌های پساجنگ به‌طور طبیعی با هجوم فروش، ترس و بلاتکلیفی روبه‌رو می‌شوند و اینجاست که نقش دولت و سازمان بورس باید پررنگ باشد.»

او از جمله طرفداران افزایش حمایت از بازار سرمایه بود و تخصیص دیرهنگام ۶۰ هزار میلیارد تومان منابع بانکی را «گامی مثبت اما ناکافی» خوانده بود. عصمت‌پناه خواستار تزریق هدفمند این مبلغ به شرکت‌های بنیادی و صندوق‌های شاخص‌ساز شده و این پیشنهاد را هم مطرح کرده بود که صندوق ثبات بازار با مشارکت دولت، بانک‌ها و نهادهای مالی شکل گیرد.

برزو حق‌شناس، دیگر کارشناس بازار سرمایه نیز به‌تازگی در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز، سیاست‌های حمایتی از بازار را مورد بررسی قرار داده و با اشاره به حمایت‌های وزارت اقتصاد و سازمان بورس از بازار سرمایه در دوره جنگ 12 روزه، به تجارت‌نیوز گفته است: «در آن دوره حمایت 60 همتی از بازار به روش‌های مختلف انجام شد و نسخه قوی‌تر و بهتری نسبت به شرایط فعلی بود. تزریق 60 همت نقدینگی به بورس اقدامی موثر و قابل دفاع محسوب می‌شد و در آن زمان بازار با یک بسته حمایتی مشخص روبه‌رو شد. در تجربه جنگ 12 روزه دولت به صورت فعال وارد عمل شد و با ابزارهای مختلف از بازار حمایت کرد.»

حق‌شناس در پاسخ به انتقاداتی که تزریق نقدینگی به بورس را تورم‌زا می‌داند و در اظهارات یزدی‌زاده نیز به آن اشاره شده، گفته است: «این انتقاد وارد نیست. وقتی بحران کرونا در آمریکا رخ داد، دولت آمریکا یک بسته 1200 میلیارد دلاری تصویب کرد و در بازار تزریق نمود. پس از جنگ 12 روزه نیز تزریق نقدینگی چند برابری به بانک‌ها انجام شد. چرا فقط تزریق به بورس تورم‌زا تلقی می‌شود؟»

فارغ از بحث بازار سرمایه که جزئی از اظهارات یزدی‌زاده بوده است، بررسی گفت‌وگوی یک ساعت و چهل دقیقه‌ای او، حاکی از شدت پریشان‌گویی درباره اقتصاد و سرشار از اتهام‌زنی بدون سند و مدرک و تحلیل‌های خطی و سطحی از رفتارها، سیاست‌ها و انتقادات دولت است؛ به نحوی که ظن جهت‌دار بودن اظهارات وی و پیگیری یمک خط رسانه‌ای و فکری خاص را در مخاطب تقویت می‌کند.

منبع: طبقه60